İş çevrimlerinde asimetrik ilişkilerin araştırılması ve Türkiye'de devresel hareketler için öncü gösterge endeksinin oluşturulması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TEZCAN ABASIZ
Danışman: Recep Tarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İş çevrimlerinde asimetrik ilişkilerin araştırılması çabası Keynes?e dayandırılmaktadır. Keynes?in de ifade ettiği üzere genişleme döneminden daralma dönemine geçişin oldukça sert ve hızlı bir şekilde gerçekleştiğini, buna karşın daralma döneminden genişleme dönemine geçişin etkilerinin ise bu denli olmadığını belirtmesi, asimetrinin ilk teorik çerçevesinin kurulmasına ve ilgili önermenin test edilebilirliği açısından bu çalışmanın ortaya çıkmasına neden olmuştur. Parametrik ve parametrik olmayan modellerle farklı frekanstaki veri setlerinin kullanımına bağlı olarak asimetri etkisinin test edildiği bu çalışmada, Türkiye ekonomisindeki iş çevrimlerine ait stilize gerçeklerin ve temel özelliklerinin neler olduğu, iş çevrimlerine ait tarih ve süre aralıklarının tespiti ve gerçekleşen dönüm noktaları için öncü gösterge endeksinin oluşturulması konusunda 14 temel bulgu ortaya konulmuştur. 1987Q1-2012Q3 dönemi için altı dip, altı tepe dönüm noktası tahmin edilmiş, daralma rejimleri 1987Q4-1989Q1, 1993Q4-1994Q2, 1998Q1-1999Q1, 2000Q4-2001Q2, 2002Q4-2003Q2 ve 2008Q1-2009Q1 olarak belirlenmiştir. Özellikle 1993Q4-1994Q2, 2000Q4-2001Q2 ve 2008Q1-2009Q1 daralma dönemlerinde diklik asimetrisinin şiddetli bir şekilde Türkiye ekonomisi üzerinde yansımaları olmuştur. Kriz dönemlerinin yer almadığı 1987Q4-1989Q1, 1998Q1-1999Q1 ve 2002Q4-2003Q2 daralma rejimlerinde ise çevrimin biçiminin iç bükey olması nedeniyle çevrime başlama noktasının yavaş ve yuvarlak oluşu, resesyon süreci etkilerinin uzun bir sürede gerçekleştiğini, ekonomi üzerinde yansımalarının ise çok yavaş olduğunu göstermiştir. Kriz olgusunun harfsel biçimi hakkında kurulan model spesifikasyonlarının ?V?, ?L? ve ?U? şeklinde daralma süreçlerini temsil edip etmediğinin araştırılması, CHP-MS spesifikasyon testi ile tahmin edilmiş ve Türkiye ekonomisindeki daralma sürecinin harfsel açıdan ?V? şeklinde bir eğilim sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, iki faktörlü dinamik model çerçevesinde Türkiye ekonomisi için öncü gösterge endeksi ve kriz olasılıkları tahmin edilerek 2012Q3 sonrası krizin gelecek üç çeyrek dönem için ortalama %8 civarında arttığı bulgusu, ekonomi yönetiminin medyaya yansıyan ?acı fren ya da gaza basma? tercihleri arasında kalma maliyeti olarak ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Asimetri, Asimetrik İş Çevrimleri, Şoklar, BB, M(BBQ), MSAR.