Stok değerlemesinin firma kâr kalitesine etkisi: 2008 finansal krizinde Erdemir örneği ve 2020 salgın krizinde Tüpraş örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜLENT GAYRETLİ
Danışman: Sami Karacan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Hasılat gösteriş, kâr takdir, nakit ise gerçekliktir" deyişinde kısmen değinildiği üzere firma kârları, nakit akışları ile destekleniyorsa yüksek kaliteli, desteklenmiyorsa düşük kalitelidir. Stok değerlemesi işlemleri nakit çıkışına veya nakit girişine neden olmaz. IAS 2 Stoklar Standardı kapsamında stok değerlemesi işlemlerinin uygulanması bir zorunluluktur. Bu doktora tezinde, stok değerlemesinin firma kâr kalitesini ne ölçüde etkilediğini göstermek amacıyla Borsa İstanbul'un en büyük sanayi şirketlerinden Erdemir ve Tüpraş'ın stok değerlemesi işlemleri irdelenmiştir. Küresel finansal krizin yaşandığı 2008 yılının son çeyreğinde çelik fiyatlarında yaşanan düşüş Erdemir yöneticilerini stok değerlemesi işlemleri yapmaya mecbur tutmuştur. Erdemir stoklarını net gerçekleşebilir değerine indirgeyen muhasebe kaydının yapılması sonucunda 2008 yılının son çeyreği (%15,57)'lik marj ile brüt zarar yerine (%99,76)'lık marj ile brüt zarar ile sonuçlanmıştır. Küresel salgın krizinin yaşandığı 2020 yılının ilk çeyreğinde petrol fiyatlarında yaşanan düşüş ise Tüpraş yöneticilerini stok değerlemesi işlemleri yapmaya mecbur tutmuştur. Tüpraş stoklarını net gerçekleşebilir değerine indirgeyen muhasebe kaydının yapılması sonucunda 2020 yılının ilk çeyreği %0,56'lık marj ile brüt kâr yerine (%5,37)'lik marj ile brüt zarar ile sonuçlanmıştır. Stokların net gerçekleşebilir değerine indirgenme oranının, 2008 yılının son çeyreğinde Erdemir için %28 iken 2020 yılının ilk çeyreğinde Tüpraş için %16 olması, stok değerlemesi işlemlerinin kâr kalitesi açısından Erdemir'i çok daha fazla etkilemesinin birinci sebebini açıklığa kavuşturmaktadır. Stok devir süresinin, Erdemir için 151 gün iken Tüpraş için 36 gün olması ise ikinci sebebin Erdemir'in yüksek stok bulunduran bir şirket olması olduğunu açıklığa kavuşturmaktadır.