Kocaeli ilinde yeni yol güzergahlarının sonucu olarak değişecek taşıt kaynaklı kirlilik dağılımının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇAM
Danışman: Şenay Çetin Doğruparmak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hava kirliliği son zamanlarda çevre sorunları arasında en önemli sorun sayılmaktadır. Hava kirliliği kaynakları arasında taşıt kaynaklı kirliliğin payı oldukça büyüktür. Motorlu taşıtlardan atmosfere salınan birçok gaz ve partikül mevcuttur ve bu kirleticiler insan sağlığı ve hava kalitesi açısından ciddi problemlere neden olmaktadır. Bu nedenle bu kirleticilerin envanterlenmesi ve dağılımlarının modellenmesi önemlidir. Bu çalışmada Kocaeli İli'nde yeni yol güzergahlarının sonucu olarak değişecek taşıt kaynaklı kirliliğinin dağılımının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında mevcut D-100 devlet yolu ve TEM otoyoluna ilave olarak, Osmangazi Köprüsü'nü kullanan ve 2020 yılında hizmete açılması planlanan Kuzey Marmara Otoyolu'nu kullanacak araç sayılarına ve türlerine bağlı olarak emisyon envanteri çıkarılmış ve kirleticilerin dağılımları modellenmiştir. Modellemede Osmangazi Köprüsü'nün "geçmesi planlanan araç sayısı kadar" ve Kuzey Marmara Otoyolu'ndan "geçmesi tahmin edilen araç sayısı kadar" kullanımına bağlı olarak yeni yol güzergahlarına dayalı bir 'Senaryo' oluşturulmuştur. Envanterleme için, "EMEP/EEA air pollutant emission inventory guidebook 2016" isimli veri tabanında yer alan emisyon faktörleri, modelleme için ise EPA onaylı AERMOD modelleme programı kullanılmıştır. Çalışmada değerlendirilen emisyonlar; kükürt dioksit (SO2), partiküler madde (PM10), karbon monoksit (CO), karbon dioksit (CO2), azot oksit (NOx) ve metan dışı uçucu organik bileşikler (NMVOC)'dir. Tüm kaynaklar için modelleme programıyla hesaplanan saatlik SO2'nin %84'lik azalmayla yıllık 0,0495 μg/m3'e, saatlik PM10'nin %90'lık azalmayla yıllık 1,1768 μg/m3'e, saatlik CO'in %87'lik azalmayla yıllık 61,3898 μg/m3'e, saatlik CO2'in %73'lik azalmayla yıllık 21820 μg/m3'e, saatlik NOx'in %90'lik azalmayla yıllık 41,1432 μg/m3'e, saatlik NMVOC'in %84'lik azalmayla yıllık 18,6863 μg/m3'e düşmektedir. Değerler Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği (HKDYY) 'nde verilen NOx için 30 μg/m3 (yıllık), SO2 için 20 μg/m3 (yıllık), PM10 için 40 μg/m3 (yıllık), CO için 10000 μg/m3 (8 saat) sınır değerler ile karşılaştırıldığında, SO2, PM10 ve CO'in sınır değerleri aşmadığı, NOx'in sınır değerin üzerinde olduğu, NMVOC için ise herhangi bir sınır değer olmadığı görülmüştür.