İzmit Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran hastaların osteoporoz hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELVIRA SHEYKHAMETOVA
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Osteoporoz, dünya genelinde yaşlanan nüfusun artması ve insan ömrünün uzaması nedeniyle giderek daha fazla önem kazanan bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Osteoporoz, kırık oluşmadan önce sinsi bir şekilde ortaya çıkabildiğinden, birinci basamak sağlık sistemi içinde daha da önemli bir yer edinmektedir. Osteoporotik kırıkların tedavisi ve hastanın yaşadığı işlev kaybının maliyeti yüksek olduğu için, osteoporozdan korunma stratejilerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, bireyin yaşam kalitesini iyileştirmenin yanı sıra sağlık sistemine yönelik mali yükü de azaltmayı amaçlayan bütünlüklü bir yaklaşımın gerekliliğini vurgular. Koruyucu önlemler ve takip tedavisi ile birlikte, osteoporozun tedavi sürecinde giderek daha fazla öneme sahip olması kaçınılmazdır. Aile hekimleri, yaş, cinsiyet veya hastalık ayrımı yapmaksızın sürekli ve kapsamlı bakım sağlayarak hastalarıyla güvene dayalı bir ilişki kurarlar. Bireyin akut ve kronik sağlık ihtiyaçlarını yönetme konusunda aktif bir rol üstlenirler. Osteoporozun yaygınlığı göz önüne alındığında, bu hastalığın önlenmesi, erken teşhisi ve tedavisi için koruyucu önlemler almak ve bu konuda rol oynamak aile hekimlerinin temel sorumluluklarındandır. Bu çalışmada İzmit Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran bireylerin osteoporoz hakkındaki farkındalık durumu ve bilgi düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, İzmit Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran erişkinler oluşturmaktadır. Çalışmaya toplamda 255 kişi katılmıştır. Veri toplama anket formu 29 soru içeren 2 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın istatistiksel analizleri IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) paket programı ile yapılmıştır. Bulgular ve sonuçlar: Çalışmaya %83,5'i kadın ve %16,5'i erkek olmak üzere toplam 255 kişi katılmıştır. Katılanların %21,6'sı daha önce kemik yoğunluğu ölçümü (kemik dansitometrisi-DEXA) yaptırdığını ve %6,7'si daha önce kendilerine osteoporoz tanısının konulduğunu görülmüştür. Hastaların ailesindeki osteoporoz öyküsü sıklığı %28,6 ve anne veya babada kalç kırığı öyküsü ise %5,5 olarak saptanmıştır. Sigara içiciliğinin erkeklerde daha yüksek olduğu, kadınlarda DEXA çektirme öyküsünün daha fazla olduğu, kadınlarda daha önceden kalsiyum ve D vitamini kullanımının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Fazla tuz tüketiminin osteoporoz için bir risk olabileceğini kadınların daha yüksek oranda bildiği, kalsiyum ve D vitamininden fakir beslenmenin osteoporoz gelişme riskini artırabileceğini kadınların daha iyi bildiği tespit edilmiştir. Kemik erimesinin kemik kırığı riskini artırabileceğini en yüksek oranda lisans ve lisansüstü mezunları ile lise mezunlarının bildiği, yine ailede osteoporoz öyküsü varlığının kişiyi osteoporoza daha yatkın hale getirebileceğinin de en iyi lisans ve lisansüstü mezunları tarafından bilindiği tespit edilmiştir. Menopoza girenlerde daha önceden osteoporoz tanısı alma oranının, daha önceden DEXA çektirme oranlarının, daha önceden kalsiyum desteği alma oranlarının arttığı ve menopoza girenlerin menopozun kemik erimesini hızlandırdığını daha yüksek oranda bildiği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, cinsiyet, kemik dansitometrisi, kalsiyum, D vitamini