Kocaeli Üiversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerinin ulusal kanser tarama programı hakkındaki bilgi düzeyinin ölçülmesi

HATİCE NUR SARI

Kocaeli Üiversitesi Tıp Fakültesi 6. sınıf öğrencilerinin ulusal kanser tarama programı hakkındaki bilgi düzeyinin ölçülmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE NUR SARI

Danışman: Tuncay Müge Alvur

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Kanser tüm dünyada ve ülkemizde önemli bir sağlık sorunudur. Öngörülen tahminlere göre 2030 yılına kadar kanser oranlarının iki katına çıkması beklenmektedir. Önemli bir toplum sağlığı sorunu haline gelen kanserlerin tarama yöntemleriyle erken tanısı mümkündür. Erken tanı morbidite ve mortalite oranlarını azaltmakta, erken evrede tedavi şansı sağlamaktadır. Bu nedenle taramaların kanser tarama standartlarına uygun şekilde ve optimum düzeyde yapılması çok önemli olup, kanser kontrol politikalarının güçlü ve önleyici olması, erken tanı ve tarama programlarına gerekli önemin verilmesi zorunludur. Bu çalışmada Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıf öğrencilerinin mezuniyet öncesinde ulusal kanser tarama programı hakkındaki bilgi düzeyleri değerlendirilmiş ve meslek hayatları için farkındalık oluşmasını sağlamak amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışma, kesitsel tipte araştırmadır. 01 Mart 2022 ile 30 Mayıs 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim gören 6. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma anketi Google formlar üzerinden oluşturulmuş olup elektronik ortamda internet üzerinden ve whatsapp gruplarında paylaşılarak katılımcılara ulaştırılmıştır. İlk bölümde anket hakkında genel bilgilendirme ve katılım onayı bulunmaktadır. İkinci bölümde kişisel bilgiler, üçüncü bölümde ulusal kanser tarama programı ile ilgili çoktan seçmeli sorular, dördüncü bölümde ulusal kanser tarama programı ile ilgili doğru/yanlış şeklinde bilgi soruları bulunmaktadır. Bilgi sorularına puanlandırma yapılmıştır ve alınabilecek en yüksek puan 100, en düşük puan ise 0 olmuştur. Çalışmamıza 168 öğrenci katılmıştır. İstatistiksel değerlendirme IBM SPSS 20.0 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 168 öğrencinin %52,4'ü (n=88) kadın; %47,6'sı (n=80) erkektir. Öğrencilerin %86,3'ü (n=145) tıp fakültesini isteyerek tercih edip okuduğunu, %13,7'si (n=23) istemeyerek tıp fakültesinde okuduğu belirtmiştir. Öğrencilerin %94,6'sı (n=159) uzmanlık planı yapıyorken; %5,4'ü (n=9) uzmanlık ihtisası yapmayı düşünmediğini belirtmiştir. Çalışmamıza katılan öğrencilerin %35,1'i (n=59) mezuniyet öncesinde ulusal kanser taramaları hakkında yeterli eğitim aldığını düşünüyorken, %64,9'u (n=109) ise aldıkları eğitimin yeterli olmadığını düşündükleri belirlenmiştir. Öğrencilerin cinsiyetleri, tıp fakültesinde okuma istekleri, uzmanlık yapma planları ve uzmanlık bölümü tercihleri ile aldıkları toplam puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Uzmanlık planlarında aile hekimliği uzmanlığı olanlar ve olmayanların puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak ulusal kanser taraması hakkında yeterli eğitimi aldığını düşünenlerin ve KETEM'lerin verdiği hizmetlerden haberdar olanların toplam puanları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Öğrencilerin ailesinde onkoloji hastası olup olmamasına göre KETEM'lerin hizmetlerinden haberdar olma durumları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Kanser taramalarının birinci basamakta yapılması gerektiğini belirtenlerin aldıkları toplam puan anlamlı derecede yüksek saptanmıştır. Öğrencilerin kanser tanısı almış yakınının olup olmaması ile aldıkları toplam puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ailesinde meme kanseri ve kolon kanseri bulunanların bulunmayanlara göre bu kanserlerin taramalarını hatırlatma durumları anlamlı olarak farklı saptanmıştır. Ancak aynı fark serviks kanserinde saptanmamıştır. Sonuç: Artan kanser vakalarına karşı mücadelenin en önemli basamağı erken tanıdır. Bu amaç doğrultusunda kanser taramalarının etkin ve yaygın kullanılması çok önemlidir. Erken tanı sayesinde kansere bağlı mortalite ve morbitide azalacaktır. Hekimler sağlık konusunda bilgi kaynağı olarak her zaman en fazla güvenilen kişilerdir. Bu nedenle mezuniyet öncesinde de intern hekimlere tarama programlarıyla ilgili eğitim verilirken hastalarını her zaman bilgilendirmeleri gerekeceği anlatılmalı ve bu konuda doğru bilgi birikimine sahip olmalarının önemi vurgulanmalıdır. Ayrıca özellikle erişkin hasta muayene eden bütün hekimler olarak kanser taramalarına gereken önem verilmelidir ve halk arasında taramaların yaygınlaşması sağlanmalıdır. Anahtar kelimeler: kanser, tarama, intern, tıp eğitimi