İzmit tarihi kent katmanları ve arkeolojik mirasının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AYDIN DEMİR
Danışman: Emre Kishalı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Calvino edebi klasikleri niçin okumamız gerektiğini sorguladığında, klasiklerin önceki okumaların izini üzerlerinde taşıdıklarından; ait oldukları kültür, dil ve göreneklerin tarihsel sürecini gözlemlemek için yanıtını verir. Calvino'nun edebi klasikler için bahsettiği izi kentlerimizdeki arkeolojik miras üzerinde görmek mümkündür. Arkeolojik mirasın izini sürmek, edebi klasikleri yeniden okumakla eşdeğerdir. Arkeolojik katmanlar, tarihin her aşamasında dikkat çekici ve gizemli olagelmiştir. Gizemli olmasının sebebi günümüz modern insanından öncekilerin kültür, sosyal hayat, bellek ve kentsel iz okumalarıdır demek yanlış olmaz. Öte yandan günümüzde arkeolojik alanları tanımak ve gezmek ise antik dönemin mekânsal kurgularında, kentsel izlerinde yeniden bir şey keşfetmek, hissetmektir, mekânsal farkındalık ve bilginin artmasıdır. Bu gezintiyi çekici kılan ise kalıntıların ait oldukları yerde, kokusu, görselliği, sesi, aurası ve zamanı ile deneyimlenebilmesidir. Arkeologların çalışmalarıyla ortaya çıkan bu zamansız- mekânız dünya, ancak yerinde gözlemlendiğinde insan bedeni ile birebir ilişkilenebilir. Yerinde korunan arkeolojik katmanın da kent yaşamına pozitif katkı sağladığı birçok örnekte görülmektedir. Bu kapsamda araştırma alanı; kentsel yayılım alanı farklı dönemlerde değişmeyerek, farklı dönemlere ait yapıların üst üste gelmesi sonucu ortaya çıkan çok katmanlı kentlerden İzmit' tir. Helenistik dönemde kurulan kentte devamında Roma, Bizans, Osmanlı- Türk dönemlerinde yerleşim kesintisiz olarak devam etmiştir. Her dönemde toplumlar, kendinden önceki toplumun kültüründen etkilenmiş, tarihsel süreçteki deprem, yangın, imar ve bayındırlık faaliyetleri gibi sebeplerle kentsel mekânları dönüştürmüş ve günümüzdeki kentsel morfolojiyi oluşturmuştur. Tüm bu yığılmalar sonucu oluşan İzmit kenti, yerüstünde bulunan kültürel mirası kadar yer altında kalmış büyük bir arkeolojik mirasa da sahiptir. Bu sebeple tezin amacı; kentin tarihsel katmanlarını ortaya çıkarmak ve kültürel mirasın bir parçası olan arkeolojik mirasın kent içindeki durumunu tanımlamaktır. Bu bağlamda öncelikle kentin oluşumu ve tarihsel süreçteki dönüşümü mekânsal olarak çözümlenmiş, bu dönüşümler analitik kent planları üzerinde işaretlenmiştir. Kent katmanları arasındaki yatay ve düşey bağlantılar incelenerek mekânsal yapıdaki süreklilikler ve kesintiler tanımlanmıştır. Ardından kentteki arkeolojik mirası koruma yaklaşımları incelenerek, bu yaklaşımların kentin çok katmanlı yapısı ile uyum içerisinde olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu çalışma, sonuç olarak arkeolojik mirasın korunmasına yönelik bir öneride bulunma kaygısı taşımamaktadır. Kentteki arkeolojik mirası koruma yaklaşımı ile ilgili yapılan tartışmalar için bir zemin oluşturma hedefindedir.