İç ortam havasında eser elementler ve inorganik gaz kirleticilerin düzeylerinin, kaynaklarının ve sağlık etkilerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA BOZKURT

Danışman: Beyhan Pekey

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Kocaeli'de farklı mikroçevrelerde (ev, okul, ofis), iç ve dış ortamlarda eş zamanlı yapılan ölçümlerde PM2.5 ve PM10 partikül fraksiyonlarında 16 eser element (Mg, Al, Si, S, K, Ca, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, As, Pb ) ve inorganik gazlardan SO2, NO2 ve O3 konsantrasyonları belirlenmiştir. Ayrıca, kişisel örnekleyiciler kullanılarak seçilen tüm kirleticiler için kişisel maruziyet konsantrasyon düzeyleri tespit edilmiştir.İncelenen kirleticiler için kişisel maruziyet konsantrasyon düzeyleri örneklerin çoğunda iç ortam ve dış ortam konsantrasyon düzeylerinden yüksek bulunmuştur. Bu durum, kişisel aktivitelerin ve dış ortam kirletici konsantrasyonlarının kirleticilere maruziyet üzerinde en az iç ortam kadar önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.Kişisel maruziyet konsantrasyonları kullanılarak; ?Ev, Ofis ve Okullar?; ?Kentsel, Endüstriyel, Endüstri ve Trafikten Uzak Alanlar? ve ?Sigara Kullanan ve Kullanmayan? kişilerden oluşan gruplar için incelenen inorganik kirleticilerden kaynaklanan sağlık riski değerlendirmesi yapılmıştır. Yapılan değerlendirmede, genellikle sınır değerleri aşan yüksek riskler belirlenirken, örneklenen kişiler arasında en yüksek kanser riskine ev hanımlarının ( Toplam kanser riski; ?Ortalama, 1.47E-04?, ?En Kötü Senaryo, 5.65E-04?) maruz kaldığı görülmüştür.İç ortam, dış ortam ve kişisel maruziyet konsantrasyon düzeylerine etki ederek hava kalitesine olumsuz yönde katkıda bulunan kirletici kaynakların belirlenmesi amacıyla çok değişkenli istatistik analiz yöntemlerinden biri olan Pozitif Matris Faktörizasyonu (PMF) reseptör modelleme tekniği kullanılmıştır. Model sonucunda incelenen kirleticilerin en önemli emisyon kaynaklarının dış ortamlarda; toprak, fosil yakıt yanması, trafik, katı atık yakma tesisi, endüstri, yol tozu ve ikincil kirletici; iç ortamlarda, dış ortam kaynaklarının yanında, iç ortam faaliyetleri, mutfak ve sigara kullanımı; kişisel maruziyetler için ise hem dış hem de iç ortam kaynakları olarak saptanmıştır.