Üniversite öğrencilerinin birinci basamak sağlık hizmetleri hakkında bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUYGU BARUT YARAŞ
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Birinci basamak sağlık hizmetleri hem tedavi edici hem de koruyucu sağlık uygulamalarını içeren, sağlık sisteminin temel yapı taşlarından biridir. Bu hizmetler bireylerin ilk başvuru noktası olup, toplum sağlığının korunmasında ve sağlık hizmetlerinin etkin yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Ancak, düşük sağlık okuryazarlığı ve bilgi eksikliği, bireylerin bu hizmetlerden yeterince yararlanamamasına neden olabilmektedir. Bu doğrultuda çalışmamızda üniversite öğrencilerinin sağlıkta basamaklandırma, birinci basamak sağlık kuruluşlarını hakkındaki bilgi düzey ve farkındalıkları belirmek amaçlanmış ve birinci basamak doğru kullanımını öğrenmek amacıyla anket soruları düzenlenerek veri toplanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu betimsel ve kesitsel çalışma, Aralık 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Mediko-Sosyal Tesisi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 230 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler, Google Formlar aracılığıyla hazırlanan ve demografik bilgiler ile birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik farkındalığı ölçmeye yönelik üç ana bölümde toplam 49 sorudan oluşan bir anketle toplanmıştır. Bu sorular arasında demografik bilgiler, sağlık hizmetlerinden yararlanma durumu ve kronik hastalıklarla ilgili 11 soru bulunurken; geri kalan kısımda literatür taramasıyla oluşturulmuş, birinci basamak sağlık hizmetlerine dair farkındalık ölçmeye yönelik 33 iki seçenekli soru ile 5 vakaya dayalı, beş şıklı sorular yer alıyordu. Çalışmamıza toplamda 230 üniversite öğrencisi katıldı. İstatistiksel analizler IBM SPSS 29.0 programı kullanılarak yapılmış, normal dağılım varsayımı sağlanmadığı için parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Ki-kare ve Spearman korelasyon analizi) uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p 0,05). Buna karşın, sağlık bilgisi kaynağı olarak internet/sosyal medya ve aile/arkadaş tercih eden bireylerde farkındalık ve bilgilendirme düzeylerinde anlamlı farklılık gözlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, birinci basamak 58 sağlık kuruluşları farkındalığı ile vaka bilgilendirme düzeyi arasında pozitif yönde zayıf ancak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,174; p=0,008). Sonuç: Araştırma bulguları, üniversite öğrencilerinin birinci basamak sağlık kuruluşlarına ilişkin genel bilgi düzeylerinin yüksek olduğunu ancak bazı kritik konularda farkındalık eksikliklerinin bulunduğunu göstermektedir. Özellikle halk sağlığı laboratuvarlarının yeri, devlet hastanelerinin konumu ve toplum sağlığı merkezlerinin görevlerine ilişkin bilgi düzeyi düşüktür. Ayrıca, sağlık bilgisi kaynağı olarak internet/sosyal medya ve aile/arkadaşları tercih eden öğrencilerde farkındalık düzeyinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu doğrultuda, sağlık sisteminin etkin işleyişi ve gereksiz başvuruların önlenmesi için toplumun birinci basamak sağlık hizmetleri konusunda doğru ve güvenilir kaynaklarla bilgilendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.