Çevre Dostu Kompozit Çinko Oksit Malzemelerin Kauçuk Karışımlarında Kullanımının Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Cansu Börüban Bingöl

Danışman: Şaban Hakan Atapek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çinko oksit, kauçuk karışımlarında daha yüksek çapraz bağ yoğunluğu elde etmek amacıyla kullanılan, pişme reaksiyon kinetiğini etkileyen ve kısa sülfür çapraz bağların oluşumunu teşvik eden en etkin aktivatörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Pişme süreci üzerindeki etkisinin yanı sıra, kauçuğun fiziksel ve meknik özellikleri üzerinde de faydalı etkileri vardır. Ancak, çinko komplekslerinin insan sağlığı ve çevre, özellikle sucul yaşam, üzerinde önemli etkileri bulunmakta olup, ekolojik kaygılar sebebiyle kauçuk reçetelerinde kullanımının azaltılması teşvik edilmektedir. Bu çalışmanın kapsamında, kompozit çinko oksit malzemeleri, ticari olmayan üç farklı reçete (araç lastiği için sırt, kuşak kaplama ve yanak reçeteleri) ile oluşturulan karışımlarda aktivatör olarak kullanılmış ve performansları geleneksel çinko oksit ve aktif çinko oksit içeren kontrol karışımları ile karşılaştırılmış, tüm karışımların pişme ve fiziksel-mekanik özellikleri değerlendirilmiştir. Amaç, ekolojik ve ekonomik kaygılar nedeniyle kauçuk reçetelerinde çinko içeriğini azaltmaktır. Yapılan çalışmalar sonucunda kompozit çinko oksit malzemelerin karışımların pişme ve fiziksel-mekanik özellklerini olumsuz etkilemediği, geleneksel çinko oksit malzemelerine alternatif olabileceği ve kauçuk karışımlarında daha az çinko oksit kullanımı sağladıkları için hem çevresel hem de ekonomik kaygılar nedeniyle tercih edilebileceği sonucuna varılmıştır.