Kalıp malzemesine uygulanan ısıl işlem ve yüzey kaplamalarının sac şekillendirmeye etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA EDİS
Danışman: Tamer Sınmazçelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sac metal şekillendirme prosesleri seri üretim şartlarına uygun olduğu ve hassas toleransta yüksek adetlerde ürün üretilebildiği için otomotivden uzay ve havacılık sektörüne kadar birçok alanda kullanılmaktadır. Bu prosesler kesme, bükme, derin çekme, gererek şekillendirme ve hidroforming olarak sıralanabilmektedir. Sac metal şekillendirme işlemi sac parçanın kalıp ile şekillendirilmesi esasına dayanmaktadır. Bu işlem yapılırken kalıp ve sac parça arasında şekillendirme kuvvetleri neticesinde sürtünme kuvvetleri oluşmaktadır. Rölatif hareketler ve temas sonucunda yüksek üretim adetlerinde belirli bir süre sonra kalıp yüzeylerinde aşınmalar meydana gelmesi sonucu üretim performansı ve ürün kalitesini büyük oranda etkilemektedir. Özellikle derin çekme işlemine bakıldığında kalıplardaki yüksek şekillendirme kuvvetleri nedeniyle belli bir süre sonra aşınmanın gerçekleşmesi kaçınılmaz olmaktadır. Kalıpların performanslarının arttırılarak işlem kalitesini yükseltmek ve aşınmayı engellemek için kalıp malzemesi seçimi, kalıp üzerinde yapılan her bir işlem (yüzey işleme, ısıl işlem, yüzey sertleştirme, kaplama) büyük öneme sahiptir. Bu tez çalışması kapsamında sac metal şekillendirme proseslerinden derin çekme işlemine etki eden parametrelerin ve derin çekme kalıplarına yapılan işlemlerin performansa etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kalıpların mekanik ve yüzey özelliklerini büyük oranda etkileyen kaplamalar ele alınmıştır. 1.2379 soğuk iş takım çeliğine ısıl işlem ve yüzey işlemleri uygulandıktan sonra numune üzerine çeşitli kaplamalar yapılarak aşınma ve sürtünme performasları değerlendirilmiştir. Değerlendirmesi yapılan kaplamalar daha sonra derin çekme kalıplarına uygulanarak deneysel ve nümerik olarak incelenmiştir.