İstanbul Sözleşmesi bağlamında kadın odaklı sivil toplum örgütlerinin sosyal medya kullanımı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GAMZE AYEM

Danışman: Zeynep Benan Dondurucu Dede

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Aktivist nitelikli sivil toplum örgütlerinin sosyal medya platformlarında stratejik iletişim çalışmalarına yoğunluk vermelerinin temel nedeni, maliyet, hız, etkileşimli yapı ve geleneksel medyanın sansür/zaman baskılarından bağımsız hareket edebilme olanağıdır. Sosyal medya platformları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın hakları gibi alanlarda savunuculuk yapan sivil toplum örgütleri açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel çıkış noktası da, kadına karşı şiddetle mücadele ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik kapsamlı bir uluslararası sözleşme olan İstanbul Sözleşmesi'nden 2021 yılında Türkiye'nin çekilmesinin, kadın hareketi içerisinde yer alan çok sayıda sivil toplum örgütünün kamuoyunu bilgilendirme, sözleşmenin iptaline yönelik farkındalık oluşturma ve toplumda bir tepki inşa etmek amacı ile sosyal medya platformlarını etkin bir biçimde kullandığı savıdır. Bu bağlamda, çalışmada Mor Çatı Kadın Sığınma Vakfı, Kadın Adayları Destekleme Derneği, Kadının İnsan Hakları Derneği, Kadınlarla Dayanışma Vakfı ve KAMER Vakfı'nın İstanbul Sözleşmesi bağlamında sosyal medya üzerinden yürüttükleri stratejik iletişim çalışmaları nitel ve nicel içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. İlgili STÖ'lerin, 20.03.2021-20.03.2025 tarihleri arasında resmi X ve Instagram hesaplarında İstanbul Sözleşmesi bağlamında paylaştıkları gönderiler, konu, mesaj tonu/ yaklaşımı, biçimsel yapı, stratejik iletişim çalışmaları, toplumsal tepki amaçlı etkileşim oluşturma çalışmaları ve etkileşim düzeyi kategorileri bağlamında incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, kadın odaklı sivil toplum örgütlerinin İstanbul Sözleşmesinin iptalini kamuoyuna aktarma ve hedef kitlede bir tepki oluşturma amacıyla resmi sosyal medya platformlarını kullanım biçimleri arasından önemli farklar saptanmıştır. Analiz sonucunda, sosyal medya mecralarından niceliksel yoğunluk ve içerik çeşitliliği açısından en etkin biçimde yararlanan örgütün Kadının İnsan Hakları Derneği olduğu; orta düzeyde yararlanan STÖ'lerin Mor Çatı Kadın Sığınma Vakfı ile Kadın Adayları Destekleme Derneği olduğu saptanmıştır. Kadınlarla Dayanışma Vakfı ile KAMER Vakfı'nın ise, bu amaçla resmi sosyal medya hesaplarında görece düşük düzeyde yararlandıkları saptanmıştır.