Çocuk Youtuberların ürettikleri içeriklerde ve izleyici yorumlarında görülen siber zorbalık durumları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, GAZETECİLİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA NAMDAR
Danışman: Emel Şerife Baştürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:YouTube'da izleyici rolünden sıyrılıp üretici konumunda olan çok sayıda çocuk YouTuber olduğu bilinmektedir. Ancak çocuk YouTuberların ürettikleri içeriklerde siber zorbalık durumlarının yaşanabileceği tartışılmaktadır. Her kullanıcının yorumda bulunduğu bu ağda, herkese açık yorumların ise siber zorbalığı besleyebilme potansiyelinin olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada çocuk YouTuberların ürettikleri içeriklerde ve izleyici yorumlarında siber zorbalığın hangi söylemsel pratiklerde dolaşıma girdiği sorusuna yanıt aranmaya çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacı, YouTube ortamında çocukların siber zorbalığa maruz kalma durumlarını ve siber zorbalık davranışlarını incelemektir. Bu amaçla 10-16 yaş grubunda yer alan, en fazla abone ve izlenme sayısına sahip 10 çocuk YouTuberın ürettiği toplamda 10 içerik van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiş; söz konusu içerikler ve incelemeye dahil edilen izleyici yorumlarında siber zorbalığı besleyecek söylemler tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen verilerde; çocuk YouTuberların videolardaki anlatım dilinde seçici davranmak adına bir kontrol mekanizması kurmadıkları, ürettikleri içeriklerde kişi ve mekan mahremiyeti ihlallerinde bulundukları ve sosyal çevrelerindeki zorbalık durumlarını içeriklerine taşıyabildikleri sonucuna ulaşılmıştır. İzleyici yorumları incelendiğinde; karalama, alay etme ve münakaşaya girme durumlarının yaşandığı ayrıca kaba dil kullanımı ve hakaret söylemlerinin siber zorbalığı döngüye soktuğu tespit edilmiştir. Analiz sonucunda; medyanın sorunlu kullanıldığı, YouTube politikalarının pratiğe dökülmediği ve YouTube Kids uygulamasının çocuklar tarafından tercih edilmediği görülmüştür. Çalışmanın sonunda, siber zorbalık durumlarının önlenmesi ve çocukların dijital dünyaya güvenli katılımları konusunda YouTube yönetimine, çocuk ve ebeveynlerin yanı sıra okul personeline, toplumsal aktörlere ve kanun koyuculara öneriler sunulmuştur.