Eski Mezopotamya toplumlarının hukuk metinlerini kullanarak arkeososyolojik modellemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ARKEOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEYDA GÖZÜDOK
Danışman: Şengül Aydıngün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez, arkeoloji, sosyoloji ve hukuk olmak üzere üç temel başlıktan oluşmaktadır. Her bir başlığın bütüncül bir amaca hizmet eden tek tek ayrı hedefleri vardır. Arkeoloji başlığı altında kronolojik bir sırayla incelenen dönemler en güncel literatür verilerinden yararlanılarak ortaya konulmuş ve panoraması sunulmuştur. Burada, üzerine Mezopotamya hukuk metinlerinin ve sosyolojisinin üzerine işleneceği bir arkeoloji tuvali oluşturmak hedeflenmiştir. İlk kentler dönemi, kentlerden imparatorluklara geçiş dönemi, imparatorluk sonrası krallıklar dönemi ve Geç Tunç Çağı krallıkları olmak üzere dört dönem ayırt edilmiştir. Maddi kültür kalıntıları ve mimari başta olmak üzere en önemli noktalara kısaca değinilmiştir. Hukuk başlığı altında, Mezopotamya çivi yazılı kanun metinlerinden günümüze ulaşmayı başarmış kendi içerisinde tutarlı olan, toplam sekiz adet çivi yazılı kanun metni, transkripsiyonları ve tam Türkçe çevirileri ile birlikte verilmiştir. Bunlar kronolojik sırayla; Urukagina Adaletnamesi, Ur-Nammu Kanunları, Ana-İttişu Kanunları, Lipit-İştar Kanunları, Esnunna Kanunları, Hammurabi Kanunları, Orta Assur Kanunları ve Ammi-Şaduqa Fermanı'dır. Türkçe güncel literatürün, çivi yazılı kanun metinlerinin çevirileri bakımından son derece noksan olduğu görülmüştür. Bu çalışma Mezopotamya çivi yazılı kanun metinlerinin literatürde var olan en kapsamlı çeviri ve analizini içermektedir. Çivi yazılı kanun maddeleri; Kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, mülkiyet-eşya hukuku, borçlar hukuku, ticaret hukuku, idare hukuku, ceza hukuku, yargılama hukuku ve toprak hukuku olmak üzere toplamda on ayrı hukuk dallarına göre kümelere ayrılmıştır. Sonuçlardan çeşitli sütun diyagram grafikleri oluşturulmuş ve yorumlanmıştır. Tezin üçüncü bölümünü ise sosyoloji başlığı oluşturmaktadır. Sosyoloji bilimi, bir toplumu incelemek için çeşitli alt disiplinlerinden yararlanabilir. Bu tez kapsamında, Eski Mezopotamya toplumlarının yorumlanması için enstrüman olarak kanun metinleri, hukuk irdelenmiştir. Bu sebeple hukuk sosyolojisi ve onun kanunla, hukukçuyla, ekoloji ve çevreyle, ekonomiyle, din ve ahlak ile kurduğu ilişkiler açıklanmaya çalışılmıştır.