Ratlarda deneysel olarak oluşturulan postoperatif barsak adezyonlarını önlemede eritropoietinin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİH METİN
Danışman: Onursal Varlıklı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ratlarda cerrahi olarak oluşturulan postoperatif barsak adezyon modelinde, eritropoietin (EPO) uygulamasının ve farklı uygulama yollarının adezyon gelişimi üzerine etkisinin makroskobik ve histopatolojik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada toplam 47 adet, 300-400 gram ağırlığında Wistar albino rat kullanıldı. Tüm deneklerde standart çekum abrazyon yöntemi ile adezyon modeli oluşturulduktan sonra hayvanlar yedi gruba ayrıldı. Kontrol grupları sham, intraperitoneal serum fizyolojik (SF), subkutan SF ve intraperitoneal+subkutan SF uygulananlar şeklinde dörde ayrıldı. Üç deney grubunda ise sırasıyla intraperitoneal EPO (3500 IU/kg, tek doz), subkutan EPO (500 IU/kg, günaşırı toplam 7 doz) ve kombine intraperitoneal+subkutan EPO (IP 3500 IU/kg, tek doz + SC 500 IU/kg, günaşırı 7 doz) uygulandı. Uygulamalardan 14 gün sonra tüm hayvanlar sakrifiye edilerek karın içi makroskobik adezyonlar (Nair ve Evans sınıflamaları) ile histopatolojik adezyon parametreleri (Zühlke sınıflaması ve Hooker fibrozis, vasküler proliferasyon ve enflamasyon şiddeti skorları) değerlendirildi. Bulgular: EPO uygulanan gruplarda makroskobik adezyon oluşumunun azaldığı gözlendi. Makroskobik adezyon sınıflamasında (Nair) ve yapışıklık skorlamasında (Evans) deney grupları lehine, kontrol gruplarına kıyasla anlamlı farklılık saptandı (p=0,063, p=0,042). Histopatolojik değerlendirmede, EPO verilen ratlarda vasküler proliferasyon skorları anlamlı düzeyde düşük bulundu (p=0,089), fibrozis ve enflamasyon skorlarında ise istatistiksel anlamlılık olmamakla birlikte azalma eğilimi görüldü. Farklı uygulama yolları arasında etkinlik açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark izlenmezken, subkutan EPO grubunda adezyonların önlenmesi yönünde en belirgin etki gözlendi. Sonuç: Deneysel bulgularımız, EPO'nun postoperatif barsak adezyonlarını histopatolojik olarak beklenen düzeyde azaltmadığını; ancak diğer sonuçlarla beraber değerlendirildiğinde gelecek vadeden bir ajan olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle EPO uygulaması, yapılacak ileri çalışmalarla beraber, adezyon profilaksisi ve tedavisine yönelik mevcut stratejilere önemli bir alternatif veya ek katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Eritropoietin (EPO), postoperatif barsak adezyonu, deneysel rat modeli