Kocaeli'de 30 - 65 yaş arası kadınların serviks kanser taraması yaptırma ve yaşam biçimi davranışları ile serviks kanseri risk faktörlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE KARASU
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:30 - 65 yaş arası kadınların serviks kanser taraması yaptırma davranışları ile yaşam biçimi davranışlarını kanserden korunma ve olası risk faktörlerine yönelik karşılaştırmak ve çalışma verilerinin toplanması sırasında katılımcılarda kanser taramalarına yönelik farkındalık sağlamaktır. Yöntem: Çalışmamıza Kocaeli ilinde yaşayan 30-65 yaş arası 1976 kadın, rastgele seçilmiş olup, gönüllülük esasına dayalı olarak, 20 Mart 2018 ve 20 Nisan 2019 tarihleri arasında, kağıt formu (1638) ve internet formu (338) anketlerini (beyana dayalı) doldurarak katılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için SPSS 22.0 paket programı istatistiklerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların% 54,4'ü serviks kanser taraması (HPV ya da Smear testi) yaptırmış ve bunların % 28,4'ü taramayı birinci basamak ve KETEM' de yaptırmıştır. Tarama yaptıranların % 50'si son 10 yılda taramayı en az 2 kez yaptırmış, birinci basamak ve KETEM' de ise çoğunluk 1 kez, % 25'i ise 2 kez yaptırmıştır . Taramalar en çok (% 56,3) aile hekimi dışında bir hekim tarafından önerilmiş ve en çok özel hastanede yapılmıştır. Birinci basamak ve KETEM' de ise taramayı en sık aile hekimi (% 50,3) önermiştir. Katılımcıların % 32,3'ünün tarama sırasında genital bölgeyle ilgili en az 1 şikayeti vardı. Tarama yaptıranların % 89,3'ü kendisine önerilen taramayı reddetmeyeceğini belirtmiştir. Tarama sonucunda 26 kişide (% 2.4) kanser tespit edilmiş ve ayrıca 29 kişi takip için yönlendirilmiştir. Bunlardan 9'unun serviks kanseri ve 11 kişinin ileri takip sonuçları birinci basamak ve KETEM' de tarananlar arasındandır. Çalışmamızda 41 - 50 yaş arasındakiler (P=0.0001), Kocaeli dışında bir ilde daha uzun yaşayanlar (P=0.001), evliler (P=0.0001), eşi ya da çocuğu ile birlikte yaşayanlar (P=0.0001), eğitim düzeyi yüksek olanlar (P=0.001) ve çalışanlar (P=0.0001), düzenli sağlık kontrolü olan (P=0.0001) ve son 1 yılda aile hekimine başvurusu olanlar (P=0.0001), kronik hastalığı olanlar (P=0.0001), kendini kansere karşı riskli görenler (P=0.004), erken teşhis için taranma isteği olanlar (P=0.0001), diğer-karışık beslenen (P=0.021), sigarayı bırakan (P=0.039), alkol kullanan (P=0.003), OKS kullanan, günde en az 8 saat uyuyan (P=0,031) ve haftada 2 saat ve üzeri egzersiz yapanlarda (P=0.0001), tarama yaptırma oranları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Eğitim düzeyi düşük olanlar (P=0.003), çalışmayanlar (P=0.001), ilk doğum yapma yaşı 19 ve altında olanlar (P=0.002), 3 ve üzeri çocuğu olanlar (P=0.002), ailede kanser öyküsü olanlar (P=0.003) ile tarama sırasında serviks kanseri ile ilişkili olabilecek bir şikayeti bulunanların (P=0.005) negatif dışı sonuç oranı anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Sonuç: Serviks kanser taramasını yaptırma düzeyi (%48.8) hedeflenen değere göre (%70) düşük bulunmuştur. Serviks kanseri risk faktörlerini taşıyanlara birinci basamakta danışmanlık (üreme sağlığı vb.) verilmesi, tarama için teşviki ve değiştirilebilir risk faktörleri ile koruyucu faktörlere yönelik özel bir takip programına dahil edilmesi ile taramada ve önlemleri almada geç kalmanın önüne geçilebilir; bunu çalışma sonuçlarımızla da uyumlu olarak vurgulamaktayız. Ailesinde herhangi bir kanser öyküsü olanlar için serviks kanser taramalarının belirli bir sisteme tabii olarak sorgulanmasının ve öncelikle yaptırılmasının önü açılmalıdır. Şikayetler oluşmadan taramaya başvurma, taramanın kolaylığı ve önemi gibi konularda özellikle sağlık çalışanları tarafından bilgilendirme, taramanın verimini artıracaktır. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak, serviks kanseri, tarama, aile hekimi, risk faktörleri.