Bireysel yetenekleri fark ettirme programındaki özel yetenekli öğrencilerin matematiksel yeteneklerini keşfetme sürecinde elektronik portfolyo kullanımının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMİ SEZER ARBAĞ
Danışman: Funda Dağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, bireysel yetenekleri fark ettirme programında e-portfolyo kullanan ve kullanmayan özel yetenekli öğrencilerin matematiksel yeteneklerini keşfetme sürecini öz değerlendirme çerçevesinde incelemektir. Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin kullanıldığı karma araştırma yöntemlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırma ihtiyaç analizi ile başlamış olup pilot uygulama ve asıl uygulama ile devam etmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda yarı deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu desen, nitel boyutunda ise nitel araştırma modellerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın asıl uygulamasındaki çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılının ikinci yarı yılında, İstanbul ili Anadolu yakasında bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezinde Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programına Matematik eğitimi ile devam eden özel yetenekli 5. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırma deney grubunda 18, kontrol grubunda 13 özel yetenekli öğrenci olmak üzere toplam 31 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol grubuna süreç boyunca Bilim ve Sanat Merkezi Matematik Dersi Öğretim Programı çerçevesinde araştırmacının hazırladığı Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı uygulanmıştır. Program süreci boyunca deney grubunda yer alan öğrenciler e-portfolyo kullanırken, kontrol grubundaki öğrencilerle e-portfolyo kullanmamıştır. Uygulama her iki grupta da 14 haftada tamamlanmıştır. Araştırmanın nicel verileri Öz Değerlendirme Tutum Ölçeği ile nitel verileri ise Matematiksel Yetenek Öz Değerlendirme Formu, Görev/Etkinlik Öz Değerlendirme Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen veriler bağımsız örneklemler t-testi ile incelenmiştir. Nitel boyutunda elde edilen öz değerlendirme ifadeleri betimsel analiz ile görüşme sonucunda elde edilen veriler ise betimsel ve içerik analizi yöntemleri ile analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin matematiksel yeteneklerine ilişkin belirgin öz değerlendirme ifadelerinin yüzdeleri ön test-son test karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Öz değerlendirme becerilerinin gelişimlerini incelemek için ise, güçlü ve zayıf öz değerlendirme ifade sayılarının aritmetik ortalamalarının oturumlara göre dağılımları ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemine göre belirlenmiş öğrencilerin süreçte kullandığı öz değerlendirme ifadeleri incelenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen nicel bulgular, Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programının kontrol grubundaki öğrencilerin öz değerlendirme tutum puanı ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık oluşturmadığını, e-portfolyo entegrasyonuna dayalı Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programının ise deney grubundaki öğrencilerin öz değerlendirme tutum puanı ortalamalarını kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre anlamlı düzeyde arttırdığını göstermektedir. Öz değerlendirme ifadelerinden elde edilen nitel bulgular ise Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programının kontrol grubundaki öğrencilerin son test lehine matematik yeteneği güçlü yön öz değerlendirme ifade sayılarında olumlu bir farklılık oluşturduğunu, e-portfolyo entegrasyonuna dayalı Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programının ise deney grubundaki öğrencilerin matematiksel yeteneğine ilişkin öz değerlendirme ifade sayılarında ve nitelikli ifade durumlarında, kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre daha olumlu yönde bir farklılık oluşturduğunu göstermektedir. E-portfolyo entegrasyonuna dayalı Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı aynı zamanda deney grubundaki öğrencilerin matematik yeteneğine ilişkin belirsiz öz değerlendirme ifadelerinde, kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre daha fazla azalmaya; deney grubundaki öğrencilerde belirsiz öz değerlendirme ifadelerinin son testte yer almamasına neden olmuştur. Deney grubundaki öğrencilerin öğrenme sürecinde kullandığı güçlü ve zayıf yön öz değerlendirmelerinin sayısı zamana göre artış gösterirken, kontrol grubunda bulunan öğrencilerin güçlü ve zayıf yön öz değerlendirme sayılarının başlangıca göre belirgin sapma göstermediği belirlenmiştir. Deney grubunda olup yüksek, orta ve düşük düzeyde öz değerlendirme tutumuna sahip öğrenciler kontrol grubundaki yüksek, orta ve düşük düzeyde öz değerlendirme tutumuna sahip öğrencilere göre matematiğe ilişkin öz değerlendirme ifadelerinde daha fazla gelişim göstermiştir. Bu bulgulara göre, e-portfolyo kullanımının öğrencilerin matematiksel yetenek öz değerlendirmeleri üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci görüşmelerinden elde edilen nitel bulgular, deney grubundaki öğrencilerin matematiksel yetenek öz değerlendirmelerinin gelişimlerinin olumlu yönde olduğu ve e-portfolyo kullanımının matematiksel yeteneklerini fark etmelerine katkı sağladığını, e-portfolyoyu benimsediklerini göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen nitel bulguların nicel bulguları desteklediği sonucuna ulaşılmış olup; e-portfolyo kullanımının öğrencilerin öz değerlendirme tutumları, matematiksel yetenek öz değerlendirmeleri ve matematiksel yeteneklerini fark etmeleri üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özel yeteneklilerin eğitiminde matematiksel yetenek farkındalığı ve izleme, değerlendirme çalışmaları için e-portfolyonun kullanılması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Elektronik Portfolyo, Öz Değerlendirme, Öz Değerlendirme Tutumu, Matematiksel Yetenek, Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı, Özel Yetenekli Öğrenci