Kocaeli Üniversitesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Obstetri Servisinde yatan annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi düzeyleri ve davranış tutumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMİHA BÜŞRA GÖNÜLAL
Danışman: Tuncay Müge Alvur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yenidoğan tarama programları; toplumda yaygın olan, erken dönemde belirti göstermeyen, tedavi edilebilir ve tedavi edilmediği takdirde kalıcı sekellere neden olabilen hastalıkların erken tespit edilmesini ve böylece mortalite ve morbiditeyi önlemeyi sağlayan önemli bir halk sağlığı programıdır. Bu çalışma, annelerin yenidoğan tarama programları hakkındaki bilgi düzeylerini ve davranış tutumlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, bu konudaki bilgi eksikliklerinin belirlenmesi hedeflenmektedir. Verilen eğitim sonrasında bilgi düzeylerinde ve davranış tutumlarında ne tür değişikliklerin gözlendiğini belirlemek amacıyla yapılan araştırma, aynı zamanda verilen eğitimin annelerin endişe düzeylerini azaltıp azaltmadığını da değerlendirmektedir. Yöntem: Araştırma, 15 Ocak – 15 Mart 2024 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Obstetri Servisinde yatan 115 anne üzerinde kesitsel-tanımlayıcı tipte bir anket çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından yüz yüze uygulanan bir anket ile toplanmıştır. Ankette, sosyodemografik bilgilerin yanı sıra, annelerin gebelikleri ile ilgili veriler ve yenidoğan tarama programları ile taranan hastalıkları bilme durumları ile ilgili 7 soru, yenidoğan tarama testlerine ilişkin annelerin görüşleri hakkında 10 soru bulunmaktadır. Ayrıca, katılımcılara T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Yenidoğan Metabolik ve Endokrin Hastalık Tarama Programı rehberine dayalı eğitim verilmiştir. Eğitim sonrasında katılımcılara 13 maddelik "Yenidoğan taramaları hakkında anne bilgi ve tutumları ölçeği" uygulanmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,77 (±5,42 SS) olarak belirlenmiştir. Yenidoğan tarama programı kapsamında taranan hastalıkların bilinirlik oranlarına göre, katılımcıların çoğunluğunun kalça çıkıklığı (%84,3), işitme problemleri (%86,9) ve göz problemleri (%82,6) gibi hastalıkları bildiği görülmüştür. Ancak, fenilketonüri (%6), konjenital hipotiroidi (%9,5), biotinidaz eksikliği (%3,4) ve kistik fibrozis (%6,9) gibi hastalıkların bilinirlik oranları oldukça düşüktür. Tüm katılımcıların 9 puanlık testten aldıkları yenidoğan tarama testlerine ilişkin bilgi puanı ortalaması 6,43 (±1,97 SS) olarak belirlenmiştir. Yaş ve eğitim düzeyi arttıkça bilgi puanında artış saptanmıştır. Yenidoğan taramaları hakkında anne bilgi ve tutumları ölçeği toplam puan ortalaması 16,98 (±5,83 SS) olarak bulunmuştur; Ölçek toplam puanı ile alt boyutlardan bilgi durumu puan ortalamalarının, benzer çalışmalardan daha düşük olduğu saptanmıştır. Verilen eğitimin annelerin bilgi düzeyini artırmada etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmada, katılımcıların çoğunluğunun yenidoğan tarama testlerinin önemli olduğuna ve tarama testlerinin yapılma kararının ebeveynlere bırakılmaması gerektiğine inandığı belirlenmiştir. Bu, toplumun yenidoğan tarama programlarına yüksek düzeyde bilinçli olduğunu göstermektedir. Ancak, bazı katılımcıların olumsuz görüşlere sahip olması, yenidoğan tarama programlarına ilişkin çekincelerin ve endişelerin olduğunu göstermektedir. Annelerin yenidoğan tarama programları hakkındaki bilgi düzeylerinin artırılması ve bu konudaki endişelerinin giderilmesi için daha fazla eğitim ve farkındalık çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Yenidoğan tarama testi, anne bilgisi, anne tutumu, eğitim