Yağlayıcı analizi yöntemi ile içten yanmalı motorlarda kestirimci bakım uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Makina Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ILGAZ
Danışman: Erol Feyzullahoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İçten yanmalı motorlar, silindir içerisine alınan hava-yakıt karışımının sıkıştırılması ile belirli bir basınç ve sıcaklıkta yanma olayı sonucu genleşen gazın meydana getirdiği itme kuvveti ile birbirine entegre olan piston ve krank mili mekanizmasının tahrik edilmesi prensibi ile çalışır. İçten yanmalı motorlar, pistonların konumlandırılmasına, yakıt türüne, silindir sayısına göre vb. şekilde birçok tipte karşımıza çıkar. İçten yanmalı motorlar kullanım yerine ve ihtiyaç duyulan tork/güç isteklerine göre tercih edilirler. İçten yanmalı motorlarda bulunan, tork ve güç üretimine katkıda bulunan birçok bileşen birbirleri ile sürekli temas yüzeyi oluşturur ve sürtünürler. Sürtünen yüzeyler arasında aşınma ve deformasyonlar başta olmak üzere birçok istenmeyen durum meydana gelir. İçten yanmalı motorda meydana gelen bu olumsuz durumları en aza indirmek için sürtünen ya da temas halinde olan tüm bileşenler için yağlayıcı kullanılmaktadır. Kestirimci bakım, birtakım yöntemlerle mevcut durum analizi yaparak oluşabilecek arıza ve olumsuz durumların önceden kestirilmesini sağlar. Kestirimci bakımın bir yöntemi olan yağlayıcı analizi yöntemi, içten yanmalı bir motorda veya bileşenlerinde ya da sisteme ait yardımcı sistemlerde meydana gelebilecek arızaların daha büyük arızalara neden olmadan tespit edilmesini, özellikle denizel ortamın (deniz ortamının) ürünü olan nem ve deniz suyunun yoğun etkisiyle karşılaşan motor ve motor bileşenleri ya da yardımcı sistemlerinde meydana gelebilecek ve hasara neden olabilecek aşınma, korozyon, deformasyon gibi olumsuzlukların önceden belirlenmesine olanak tanır. Ayrıca yağlayıcının mevcut durumunun tespiti ile yağlayıcının değişim zamanının gelip gelmediği hakkında bilgi sunar. Bu çalışmada yüksek güç üreten ve denizel ortamda (deniz ortamında) çalışan bir içten yanmalı motorda kullanılan yağlayıcıya kestirimci bakımın önemli bir yöntemi olan, yağlayıcı analizi yöntemi uygulanmış; fiziksel analiz, kimyasal analiz, FT-IR analizi, partikül analizi ve spektrometrik (elementel) analiz yapılmıştır. Analizler sonucu elde edilen veriler, ilgili yönerge ve/veya üretici firma teknik dokümanlarda belirtilen kabul edilebilir limitlerle kıyaslanmıştır. Analiz verileri doğrultusunda ve limit değerler ile yapılan kıyaslama ve değerlendirmeler neticesinde büyük arızalara neden olabilecek olumsuzlukların önceden belirlenerek motor ve/veya bileşenleri ile diğer yardımcı sistemlerin kullanım ömrüne etkiyen hususlar incelenmiştir. Kritiklik arz eden ve kabul edilebilir limitler dışında olan bir durum tespit edildiğinde olumsuz durumun kaynağının tespiti ile problemin kökten çözümü üzerine çalışılmıştır. Problemin kaynağı ve çözümüne gidilirken motor ve/veya bileşenlerine yönelik yapılan tüm kontrol ve testler bir bütün olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Ayrıca bu çalışmada yağlayıcı analizi yönteminin kullanılması ile hem yağlayıcının mevcut durumunun takibi yapılmış hem de maliyet etkinlik ve iş gücü tasarrufu sağlamasının yanı sıra denizel ortamlarda çalışan ve yüksek güç üreten bir içten yanmalı motor için gerekli olan bakım/onarım faaliyetlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır.