Suriyeli mültecilerin/sığınmacıların organ nakillerinde karşılaşılan etik konular: Türkiye'den nitel bir çalışma

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DENİZ BİRTAN

Danışman: Aslıhan Akpınar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, dünya ve ulusal literatürü gözden geçirerek mülteci/sığınmacı/geçici koruma statüsündeki bireylerde organ nakliyle ilgili etik konuları belirlemek; Türkiye'de geçici koruma statüsündeki Suriyeli organ vericileri ve alıcılarının deneyimlerini anlamak ve organ nakli sürecindeki etik konuların Türkiye'deki Suriyeli sığınmacılar açısından görünümünü ortaya koymaktır. Yöntem: Geçici koruma statüsündeki Suriyeli organ alıcı ve vericilerin deneyimlerini anlamak için fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, bireylerin olayları ve durumları nasıl algıladıklarını anlamak için önemlidir. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve İstanbul Organ ve Doku Nakli Bölge Koordinasyon Merkezi'ne bağlı üç hastanede nakil olan Suriyelilerle görüşülmüştür. Veri analizi tematik analiz kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Araştırmada, katılımcıların nakil süreci öncesi, nakil merkezinde ve nakil sonrası yaşadıkları deneyimlerin üç ana tema altında toplandığı görülmüştür. Suriyeli mültecilerin bu süreçlerde dil bariyeri, serbest hareket kısıtlılığı ve yoksulluk gibi sorunlarla karşılaştıkları belirlenmiştir. Nakil sürecinde alıcı/verici olma kararı ve etik kurul süreci gibi konular da ele alınmıştır. Sonuç: Geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin organ nakli sürecinde sağlık hizmetlerine erişimde sorunlar yaşadığı, ancak ücretsiz nakil hizmeti ve nakil ekiplerinin yardımseverliği gibi faktörlerin adil erişim açısından olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları uluslararası mülteci sağlığı politikalarına önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Tıp etiği, canlıdan organ nakli, mülteci, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal adalet, savunmasız gruplar