Çift Fazlı Çeliklerin Galvanil Kaplanmasi ve Karakterizasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ümran Başkaya
Danışman: Şaban Hakan Atapek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çift fazlı (DP) çelikler sundukları mukavemet ve tokluk özellikleri sayesinde özellikle otomotiv sektöründe yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Yakıt tasarrufu ve düşük emisyon elde etmek için araç güvenliğinden ödün vermeden kalınlık azaltma çalışmaları her geçen gün artmaktadır. Bu durum yüksek mukavemetli çeliklere daha fazla ilgi duyulmasına neden olmaktadır. Korozyon dayanımı açısından ise ilgili çelikler çoğunlukla kaplamalı olarak kullanılmaktadır. DP çeliklerinin galvanil (GA) kaplanmasında proses parametrelerinin etkisinin anlaşılması, bu proseslerin daha iyi yönetilmesine ve daha kaliteli ürünlerin elde edilmesine yol açacaktır. Özellikle her demir çelik üreticisinin sahip oldukları teknolojiye göre farklı alaşım kompozisyonu ile çelik üretimi kaynaklı alaşım elementlerinin kaplamaya olan etkisi detaylı analiz edilmesi gereken bir konudur. Bu kapsamda farklı mukavemet seviyesine sahip çift fazlı çelikler (DP450, DP600 ve DP800) farklı proses koşulları altında galvanil kaplanmıştır. Çeliğin kimyasal kompozisyonunda yer alan alaşım elementlerinin Fe difüzyonuna, seçici oksitlenmeye ve dolayısıyla galvanil kaplama yapısına, mikroyapısal gelişimine etkisi; proses koşullarının bir fonksiyonu olarak incelenmiştir. Yüzey ve kesit üzerine yapılan çoklu metalurjik analizler başlıca (i) çeliğin alaşım miktarının artmasıyla seçici oksit kalınlığının arttığını ve dolayısıyla kaplama içerisine demir difüzyonunun zorlaştığını, (ii) yeterli demir difüzyonu için daha yüksek çiğlenme noktası ve daha yüksek galvanil tavlama sıcaklıklarına ihtiyaç olduğunu ortaya koymuştur. Seçili kaplamalar üzerine yapılan tozlaşma ve aşınma testleri ise (i) alaşımlamanın yetersiz olduğu koşullarda sürtünme katsayısının arttığını, (ii) demir difüzyonun fazla olduğu gama fazının oluştuğu kaplamalarda ise tozlaşma performansının olumsuz etkilendiğini ve (iii) kaplamadaki topografi seviyesinin sürtünme ve tozlaşma performansında anlamlı bir değişikliğe neden olmadığını işaret emiştir.