Multipl sklerozda kullanılan hastalık modifiye edici tedaviler ve kanser bildirimi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Advers olay bildirim sistemi kullanılarak yapılan orantısızlık analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP BÜŞRA SOYSAL
Danışman: Serap Mülayim
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu gözlemsel, kesitsel, vaka-vaka dışı çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) Advers Olay Bildirim Sistemi (FAERS) veri tabanındaki advers olay bildirim raporları kullanılarak multipl skleroz (MS) hastalık modifiye edici tedavileri (DMT) ile kanser bildirimi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: FAERS'ten 2004 yılı başından 2024 yılı sonuna kadar olan tüm advers olay raporları kullanılarak, advers olaylar MedDRA standardize sorgulardan "malignite ve tanımlanmamış tümörler" ile alt başlıkları ve sistem organ sınıfından "neoplaziler benign, malign ve belirtilmemiş" başlığının alt gruplarından sadece maligniteyle ilişkili olanlar her DMT için ayrı ayrı incelenmiştir. Yalnızca MS endikasyonu ile FDA onayı bulunan DMT'ler için tüm raporlar dahil edilmiştir; ancak MS dışında da endikasyonlara sahip DMT'ler için yalnızca 'MS' endikasyonu belirtilen raporlar alınarak analiz yapılmıştır. Her bir malignite ve her bir DMT ikili kombinasyonları için orantısızlık analizleri yapılmıştır; raporlama olasılık oranı (ROR) ve orantılı raporlama oranı ile bunların %95 güven aralıkları (GA) hesaplanmıştır. Bulgular: Hiçbir DMT ile genel malignite veya non-hematolojik malignite veya hematolojik malignite bildirimi arasında bir ilişki bulunmamıştır. Alt grup analizlerinde pozitif güvenlik sinyali tespit edilen kanser grupları ROR (%95 GA) değerleri ile; alemtuzumab için non-hodgkin B-hücre lenfoma 6,49 (2,67–15,81), endokrin neoplazileri malign ve belirtilmemiş (NMB) 3,63 (2,09–6,28) ve deri NMB 2,99 (2,00–4,49); fingolimod için deri NMB 4,33 (4,02–4,66), oküler neoplaziler 2,76 (1,66–4,59) ve non-hodgkin T-hücre lenfoma 2,15 (1,57–2,97); kladribin için lösemiler 2,43 (1,43–4,13) ve renal ve üriner sistem NMB 2,18 (1,23–3,86); rituksimab için gastrointestinal NMB 3,13 (1,93–5,06); diğer S1P modülatörleri için deri NMB 2,04 (1,54–2,68); interferon beta-1a için sinir sistemi NMB 2,82 (2,56–3,10), oküler neoplaziler 2,71 (1,90–3,88) ve endokrin NMB 2,45 (2,23–2,69) ve interferon beta-1b için endokrin NMB 2,30 (1,78–2,98) idi. Sonuç: DMT'ler ile genel kanser bildirimi arasında ilişki bulunmamıştır. Ancak, kanser alt grup analizlerinde bazı DMT'ler için pozitif güvenlik sinyalleri tespit edilmiştir. Bu bulgular, güçlü kanıtların olduğu popülasyon temelli çalışmaların gerekliliğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: multipl skleroz, kanser, hastalık modifiye edici tedavi, orantısızlık analizi, advers olay bildirim sistemi