Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği (Türkiye örneği: 1989-2009)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YÜKSEL BAYRAKTAR
Danışman: Recep Tarı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Borçlanmanın kamu açıklarının finansmanında sıklıkla başvurulan önemli bir araç olarak gündeme gelmesi, borçların ödenebilirliğine (solvency) yönelik kuşkuların artmasına neden olmuştur. Sürekli olarak kamu açıklarının borçlanma ile finanse edilmesi, kamu borç yükünü ve faiz ödemelerini arttırmakta, artan borç stoku ise ekonominin kırılganlaşmasına ve acze düşme olasılığının artmasına neden olmaktadır. Bu kuşkuların 1980'li yıllarda borçlanma krizlerine dönüşmesi ile birlikte 90'ların başında cari mali politikaların ve kamu borçlarının sürdürülebilir olup olmadığı tartışılmaya başlanmıştır. Bu durum ise, borçların sürdürülebilirliği olgusunu gündeme getirmiştir.Sürdürülebilir mali politika, en temel ifadesi ile kamu harcamalarının borçlanmaya başvurmaksızın devletin olağan gelirleri olan vergilerle gerçekleştirilebilmesidir. Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği ise, kamu borç stokunun milli gelire oranının makul kabul edilen bir seviyede devam ettirilmesi veya azaltılması şeklinde ifade edilebilir. Sürdürülebilirlik teorik düzeyde, dönemlerarası bütçe yaklaşımı, muhasebe yaklaşımı, vergi göstergesi yaklaşımı, mali tutarlılık yaklaşımı, sürdürülebilirlik alanı yaklaşımı ve rasyo analizi yöntemi ile ölçülebilmektedir. Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği, cari mali politikaların geleceği hakkında bilgi vermektedir. Şöyle ki, kamu borçlanması sürdürülebilir değilse, cari mali politikalarda bir değişikliğe gidilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde hükümet acze düşecektir.Kamu borçlanması ile ilgili kavramsal ve kuramsal çerçeveyi takiben, kamu borçlanmasının sürdürülebilirliğini etkileyen faktörler ve kamu borçlarının sürdürülebilirliğini ölçen yaklaşımlar incelenmiştir. Kamu borçlarının sürdürülebilirliği ile ilgili Türkiye deneyimini ele almak için öncelikle Türkiye'de kamu borçlarının nedenleri ele alınmış; sonrasında borç sürdürülebilirliği rasyo analizi ve dönemlererası bütçe kısıtı yaklaşımı çerçevesinde ölçülmüştür. Dönemlerarası bütçe kısıtının ölçülmesi temelde üç yöntemle yapılmaktadır. Açıkların ve borç stokunun durağanlığının incelenmesi, kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasındaki uzun dönemli ilişkinin incelenmesi ve faiz dışı fazla ile borç stoku serileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bu çalışmada faiz dışı fazle ve borç stoku serileri arasındaki ilişki incelenmiştir.Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de kamu borçlanmasının temel nedenlerini ve bileşenlerini derinlikli bir biçimde ortaya koymak ve kamu borçlarının sürdürülebilirliği sorununu iki ayrı yöntemle inceleyerek çözüm önerileri sunmaktır.