Mülteci ruh sağlığı ve göç aşamaları arasındaki ilişkide yaşam alanı bağlamının etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA IŞIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Şahika Gülen Şişmanlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, kamplarda ve şehirlerde yaşayan mültecilerin göç öncesinde ve sonrasında yaşadıkları deneyimleri karşılaştırmak, Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve depresyon yaygınlıklarını ve ilişkili etkenleri tespit edebilmektir. Böylece, mültecilerin yaşam alanlarının ruh sağlığı üzerine etkileri gözlemlenebilecektir. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olan çalışmamızın evreni Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerden oluşmaktadır. Haziran - Kasım 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilen saha araştırmasında İstanbul, Gaziantep, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş illerinde kamplarda ve şehirlerde yaşayan mültecilerle görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada sosyodemografik bilgi formu, Harvard Travma Ölçeği, Göç Sonrası Yaşam Zorlukları Ölçeği ve M.I.N.I. 5.0.0. Kısa Uluslararası Nöropsikiyatrik Görüşme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson ki-kare testi, bağımsız gruplar t-tesi ve lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya 1470 Suriyeli mülteci katılmıştır. Katılımcıların %47.6'sı kamplarda, %52.4'ü şehirlerde yaşamaktadırlar. Mültecilerin, göç öncesinde ortalama 11 travmatik olay ve göç sonrasında ortalama 10 yaşam zorluğu deneyimledikleri tespit edilmiştir. Şehirlerde yaşayan mültecilerin göç öncesi travmatik yaşam öykülerinin daha yoğun olduğu görülürken, kamplarda yaşayanların ise daha fazla göç sonrası yaşam zorluklarına maruz kaldıkları bulunmuştur. TSSB yaygınlığı %13.1 iken, depresyon yaygınlığı %47.1 olarak saptanmıştır. Şehirlerde yaşayan mültecilerde her iki bozukluğun yaygınlığı da daha yüksek çıkmıştır. Şehirlerde yaşıyor olmanın, savaş ve çatışma ortamından kaynaklanan göç öncesi travmatik olayların ve göç sonrasındaki yalnızlık, sosyal izolasyon, ayrımcılık ve yasal süreçlere ilişkin sıkıntıların ruh sağlığı sorunları için önemli risk etkenleri olabileceği gözlenmiştir. Sonuç: Yaşam alanının, mülteci ruh sağlığının önemli bir belirleyicisi olduğu görülmektedir. Aynı ülkeden benzer deneyimlerle gelen, fakat farklı yaşam alanlarında yaşayan mültecilerin farklı yoğunluklarda ve türlerde ruh sağlığı sorunları ve ihtiyaçları olabilmektedir.