DÜZCE'DE İLKOKULLARIN İÇ VE DIŞ ORTAM TOZLARINDA PAH VE PCB SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ VE SAĞLIK RİSKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI TEKLİ
Danışman: Seda Aslan Kılavuz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Düzce ilinde seçilen ilkokulların iç ve dış ortam tozlarında kanserojen ve mutajen etkisi bulunan PAH ve PCB bileşiklerinin seviyelerinin belirlenmesi ve sağlık risklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında bölgesel kirlilik değerlendirmesi yapabilmek ve risk durumunu açıklayabilmek için farklı konumlarda 30 ilkokul seçilmiştir. Seçilen okulların dış ortam tozları okul bahçelerinden, iç ortam tozları ise sınıflar, koridorlar, kantin gibi alanlardan süpürülerek toplanmıştır. Tüm çalışma boyunca toplam iç ve dış ortam olmak üzere 60 toz örneğinin analizi yapılarak PAH ve PCB seviyeleri belirlenmiştir. Her bir kirletici parametre için kirlilik bölgelerinin izlenmesinde kolaylık sağlayan dağılım haritaları oluşturularak Düzce ilindeki durum değerlendirilmiştir. Ayrıca toz maruziyetine bağlı sağlık riski değerlendirmesi yapılarak tehlike indeksi ve kanser riski seviyeleri hesaplanarak durum değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuçlarına göre, iç ve dış ortam ΣPAH ve ΣPCB seviyelerine bakıldığında iç ortam konsantrasyonları dış ortamdan yüksek bulunmuştur. PAH bulgularına göre ortalamadan yüksek PAH seviyeleri kentsel bölgelerle birlikte, endüstriye yakın yarı kentsel ve kırsal alanlarda görülmüş olmasına rağmen, bazı kırsal örnekleme noktalarında da yüksek PAH seviyeleri bulunmuştur. Dağılım haritası ve örnekleme noktalarının konumu ve PAH konsantrasyonlarına göre, ana yolların örnekleme noktasına göre konumlarının PAH seviyelerini etkilediği görülmüştür. PAH diagnostik oranlara göre, Düzce'de kırsal bölgelerdeki PAH emisyon kaynakları daha çok yanma kökenli iken, kentsel ve yarıkentsel bölgelerde hem yanma hem de petrojenik kaynakların katkısının olduğu görülmüştür. PCB bulgularına en yüksek konsantrasyonlar daha çok endüstriye yakın noktalarda elde edilmiştir. Birçok bölgede iç ortam PCB kaynaklarına daha çok bina yapısında ve içerisinde kullanılan ticari PCB içeren materyaller olduğu ortaya konmuştur. Düzce'deki ilkokullarda, hem yetişkinler hem de çocuklar için PAH'lar kaynaklı ortalama kanser riskleri Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı'nın kabul edilebilir risk limitlerini geçmemiş olup maksimum PAH kaynaklı kanser risklerinin kısmen Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı'nın limit değerlerini aştığı görülmüştür.