Tam zamanında üretim ortamında fabrika içi döngüsel tedarik sistemi için çakışmasız rota optimizasyonu: matematiksel model ve mat-sezgisel çözüm önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ İHSAN BOYACI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Alpaslan Fığlalı
Eş Danışman: Kasım Baynal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tam zamanında üretim ortamında süreç içi envanter miktarının ve ara stokların en aza indirilmesi amacıyla çekici trenler kullanılarak iş istasyonlarına döngüsel seferlerle küçük partiler halinde ve yüksek frekansta parça tedariği yapılması oldukça yaygın bir uygulamadır. Ancak bu süreçte ortaya çıkabilecek gecikmeler veya aksamalar, iş istasyonlarında parça kıtlığı nedeniyle üretimin durmasına ve ciddi kayıpların oluşmasına sebep olacağı için fabrika içi tedarik sisteminin güvenilir ve robüst bir şekilde planlanması oldukça kritiktir. Bu bağlamda bu tez çalışmasında, özellikle hücresel yerleşim tipine sahip fabrikalarda çekici trenler için dar koridorlarda oluşabilecek çakışma durumları dikkate alınarak trafik kaynaklı beklemelerin ve gecikmelerin en aza indirildiği optimum rotaların ve çizelgelerin belirlenmesini hedefleyen Sabit Çevrim Süreli Çakışmasız Döngüsel Sefer Rotalama ve Çizelgeleme SSÇDRÇ problemi ele alınmıştır. Problemin çözümüne yönelik olarak çakışma engelleme kısıtları içeren karma tam sayılı matematiksel bir programlama modeli geliştirilmiştir. Ancak bu model ile küçük sayılabilecek gerçek hayat problemleri dahi makul sürelerde çözülemediği için orta büyüklükteki problemleri optimum şekilde çözebilecek iteratif bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Bu yaklaşımda, probleme özgü olarak geliştirilen karma tam sayılı matematiksel modeller kullanılarak çakışmalar iteratif olarak elenmektedir. Problemin NP-zor doğası nedeniyle büyük boyutlu gerçek hayat problemleri iteratif çözüm yaklaşımıyla da çözülemediği için problemin yapısı göz önünde bulundurularak üç aşamadan oluşan popülasyon ve komşuluk tabanlı özgün bir mat-sezgisel algoritma geliştirilmiştir. Önerilen çözüm yaklaşımlarının verimliliğini ve etkililiğini göstermek için gerçek hayat problemlerinden esinlenilerek farklı büyüklükte rassal olarak 60 adet test problemi oluşturulmuştur. Geliştirilen üç farklı çözüm yaklaşımının her biri ile test problemleri belirli bir süre çözülmüş ve elde edilen sonuçlar değerlendirilerek yönetimsel tavsiyeler sunulmuştur.