Kazak Şair Mukağali Makatayev'in Şiir Dili ("Ömir Özen"Bağlamında Dil İncelemesi)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kamila YUNUSSOVA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kenan Acar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin konusu, Kazak şair Mukağali Makatayev'in şiir dilinin Ömir – Özen eseri bağlamında incelenmesidir. Bu incelemede Eski Türkçe, Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesinin ses ve şekil bilgileri ile söz varlığı dikkate alınmıştır. Kazak Türkçesinin bu esere yansıyan dil özellikleri vurgulanmıştır. Çalışmanın amacı, art zamanlı karşılaştırma yöntemini kullanarak Kazak Türkçesinin dil incelemesini eser üzerinden yapmaktır. Bu zamana kadar tez konusu olan şairin eserlerinin ses ve şekil özellikleri ile söz varlığı konusunda inceleme yapılmamıştır. Bu tez çalışması bu alanda kapsamlı bir bilgi ortaya çıkartacaktır. Tez çalışmasının önemi, Kazak şair Mukağali Makatayev'in şiir dilini Türkiye Türkçesinde incelenmesi sonucunda ortaya çıkan bilgiler, şairin eserleri üzerinden Kazak Türkçesi alanına yeni bilgiler katacaktır. Çalışmanın bilimsel yeniliği, Kazak Türkçesinin dil özelliklerini eserde bulmanın yanı sıra şairin ses ve şekil bilgisi ile söz varlığı konusundaki tercihleri ortaya çıkartılacaktır. Çalışmada dil incelemesi ile birlikte Kazak terimi, Kazak Türkçesi, Kazak Edebiyatı ve Mukağali Maktayev hakkında da bilgi verilmiştir. Bu yüksek lisans tezi üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ses, ikinci bölümde şekil özellikleri verilmiş, Üçüncü ve son bölümde ise eserde yer alıp Türkiye Türkçesinde bulunmayan bazı söz varlığı ögeleri ele alınmıştır. Tezin sonuna eserin Kiril harflerinden Lâtin harflerine aktarılmış biçimi de eklenmiştir. Çalışmaya metnin anlaşılması için bir de sözlük ilâve edilmiştir. Bu sözlükte kelimelerin geçtiği yerlerden en az bir tanık gösterilmiştir. Tezin Ekler bölümünde üzerinde çalıştığımız eserden örnek sayfalar ile Mukağali Makatayev'in bir fotoğrafı bulunmaktadır. Art zamanlı karşılaştırma yönteminin kullanıldığı çalışma sırasında konuyla ilgili hem Kazakistan'da, hem Türkiye'de yayımlanmış Türkiye Türkçesi, Kazak Türkçesi ve Rusça kitaplar ve elektronik kaynaklalardan yararlanmıştır. Çalışma sonucunda Kazak Türkçesi yazı dilinin standart özelliklerinin Kazakistanlı bir şairin eserine yansıdığı örneklerle birlikte standart dışı olup daha çok konuşma dilinde görülen tercihlerinin örnekleri de ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Kazak Türkçesi, Mukağali Makatayev, Ömir-Özen, Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi.