Atık yakma tesisi çevresel etkilerinin yaşam döngüsü yaklaşımı ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH ATA
Danışman: Beyhan Pekey
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz dijital çağında, hızla gelişen teknolojik yenilikler toplumların ihtiyaç çeşitliliğini artırmıştır. Artan nüfus ve kentleşme üretimin çoğalmasını kaçınılmaz hâle getirmiştir. Bu durum kullanılan kaynak tüketimi ve oluşan atık miktarını fazlalaştırmaktadır. Atıkların yakılarak bertaraf edilmesi ve enerji geri kazanımı bu sebeplerle önemini artırmaktadır. Bu çalışmada, tehlikeli atıkların yakılarak bertaraf edilmesinin doğal kaynaklar, küresel ısınma, ozon tabakasının incelmesi gibi çevre üzerinde oluşturduğu negatif etkilerin minimize edilmesi, iyileştirici önlemlerin alınması ve sürdürülebilir bir atık yönetiminin sağlanması için incelenen tehlikeli atık yakma ve enerji üretim tesisine yaşam döngüsü analiz metodolojisi uygulanmıştır. Yaşam Döngüsü Analizi (YDA), ürün ve/veya proseslerin çevre üzerinde oluşturabileceği etkileri; üretim, kurulum veya gelişim aşamalarının en başından nihai olarak sonlandığı zaman diliminde geçirilen süreçlerdeki enerji, hammadde girdilerindeki oluşan toplam çevresel emisyonları bütünsel bir şekilde hesaplayan bir tekniktir. YDA, toplam çevresel fayda veya hasarla sonuçlanabilecek etkileri ortaya koymaktadır. İncelenen tesiste YDA, 2021 işletme verileri kullanılarak, ISO 14040 ve ISO 14044 standartları kapsamında değerlendirilmiştir. Kapsam olarak "kapıdan mezara " yaklaşımı seçilmiştir. Çalışmanın fonksiyonel birimi "1 ton tehlikeli atığın yakılması" olarak belirlenmiştir. SimaPRO 9.2.0.2 yazılımı kullanılarak yapılan YDA'nin problem odaklı çevresel etkileri CML-IA ve zarar odaklı son nokta çevresel etkileri ReCiPe yöntemleri kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, atıkların yakılması sırasında ortaya çıkan ısının kullanılarak enerji geri kazanımının, hesaplanan tüm çevresel etkilerin düşürülmesi üzerinde yaklaşık % 90 seviyelerinde avantaj sağladığını ortaya koymaktadır. Tesiste proses süresince kullanılan elektriğin başta ozon tabakasının incelmesi, küresel ısınma ve diğer kategoriler üzerinde negatif yönlü etkileri olduğu fakat enerji üretiminin çevresel etkileri azalttığını göstermiştir. Tesiste atıkların yakılarak bertarafında oluşan küresel ısınma potansiyeline etkisi elektrik üretilmediğinde 479,26 kg CO2 eşdeğeri iken atık ısıdan elektrik üretimi söz konusu olduğunda 314,46 kg CO2 eşdeğerine gerileyerek negatif çevresel etkileri azalttığı görülmektedir. Benzer durum diğer etki kategorilerinde de tespit edilmiştir.