DENİZ YOLU TANKER TAŞIMACILIĞINDA İKİ AŞAMALI RİSK ANALİZİ UYGULAMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜCAHİT DEMİRCİ
Danışman: Ozan Hikmet Arıcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deniz yolu taşımacılığında tanker gemileri şirket filoları açısından stratejik bir üstünlüğe sahiptirler. Tanker gemileri ham madde, yarı işlenmiş ya da işlenmiş maddeleri genellikle üretim faaliyetlerinde kullanılmak üzeri arz ve talep noktaları arasında taşıyan özel gemi tiplerinden biridir. Bu Tez çalışmasının amacı deniz yolu tanker taşımacılığında gerçekleşme ihtimali olan risklerin belirlenmesi ve bu risk faktörlerine karşı önleyici tedbirlerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte tanker gemilerinde yürütülen risk ve hataların giderilmesine yönelik sürecin desteklenmesi amacıyla bir kılavuz metninin oluşturulması hedeflenen amaçlardan biridir. Çalışma kapsamında iki aşamalı risk değerlendirme metodolojisi geliştirilmiştir. Çalışmanın ilk evresinde Hata Türü Etkileri Analizi (Failure Modes and Effect Analysis / FMEA) metodu uygulanmıştır. Alanında uzman kişilerin görüşleri doğrultusunda belirlenen risk faktörleri FMEA tablosu kapsamında işlenmiştir. Bu aşamada risk faktörlerinin olası etkileri, bu risklerin risk öncelik sayıları (RÖS), risklerin olası etkileri, tespit edilen risk faktörlerine karşı alınması gereken önlemler ve son olarak ikinci RÖS değerinin hesaplanması yapılmıştır. Çalışmanın ikinci evresinde Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Fuzzy Analytic Hierarchy Process / FAHP) metodu uygulanmıştır. Bu doğrultuda risk faktörleri altı adet grup başlığı altında kategorize edilmiştir. Alanında uzman sektör temsilcilerinin görüşleri kapsamında risklerin önem dereceleri tespit edilmiştir. Böylelikle FMEA ve FAHP analizi sonuçları doğrultusunda oluşan önem sıralamaları arasındaki farklılıklar gözlemlenmiştir. FAHP analizi sonuçlarına göre ilk RÖS hesaplaması sonucunda en yüksek önem derecesine sahip risk faktörleri; kimyasal tehlikeli maddelerin IMDG Kod uygunluk kurallarına göre taşınmaması, makine arızası ve dümen donanımı arızası şeklinde gerçekleşmiştir. İkinci RÖS değerlerine göre risk düzeyi en yüksek kriterlerin sıralaması; kimyasal tehlikeli maddelerin taşınması ve uygun şekilde yönetilmemesi, kaza durumunun oluşması ve ağır hava koşullarında çalışmak şeklinde olmuştur. FAHP yönteminde ise risk önem derecesi en yüksek ilk üç grubun sıralaması; idare ve bakım, çevresel tehlikeler ve güvenlik, teknik arızalar risk grubu şeklinde sıralanmıştır. Anahtar Kelimeler: FMEA, FAHP, Deniz Yolu Taşımacılığı, Tanker Taşımacılığı, Risk Analizi