Doğal öğretim yaklaşımı temelli psikoeğitim programının Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan okul öncesi dönem çocukların ebeveynlerinde ebeveyn öz yeterlik düzeyine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜRKER ORKUN ARSLAN
Danışman: Osman Nejat Akfırat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, araştırmacı tarafından hazırlanan farkındalık programının otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğa sahip ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlik düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Otizm spektrum bozukluğunun toplumda görülme oranı son yıllarda oldukça yükselmiştir. Erken çocukluk döneminde teşhis alan çocuklar için yoğunlaştırılmış şekilde verilecek bir eğitim oldukça önemlidir. Özellikle bireysel eğitimin önemli olduğu bu dönemlerde çocuğa beceri kazandırılması amacıyla eğitimci ve ebeveynlerin iş birliği yapmaları çok önemlidir. Ebeveynler okuldan kalan zamanlar içerisinde çocukları ile oldukça fazla zaman geçirmektedir. Bu süre içerisinde çocukların okulda kazandığı becerilerin genelleştirilmesi ve yeni becerilerin edinimi gibi süreçlerde ebeveynlere büyük bir rol düşmektedir. Otizm spektrum bozukluğuna sahip olan çocukların gelişimlerinde ebeveynler kritik bir öneme sahip olduğu için ebeveynlere yönelik bir farkındalık programı geliştirilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan 90 dakikalık 10 oturumdan oluşan farkındalık programı 2023-2024 eğitim öğretim yılında özel eğitim anaokuluna devam eden otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğa sahip olan 27 ebeveyn üzerinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamında 9 kişilik deney, 7 kişilik kontrol ve 11 kişilik plasebo grupları seçkisiz bir şekilde oluşturulmuştur. Araştırmada gerçek deneysel model kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu ve Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği Türkçe Versiyonu (EÖYÖ) kullanılmıştır. Beral (2010) tarafından yeniden uyarlanmış olan EÖYÖ çocuğu otizm spektrum bozukluğu tanısı almış ebeveynlerde, ebeveyn yeterliliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ayrıca oturum sonlarında ve program sonunda elde edilen nitel veriler incelenmiştir. Nicel veriler Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ve Kruskal Wallis H testi ile nitel veriler ise içerik analizi ile incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre araştırmacı tarafından geliştirilen farkındalık programının 10 hafta boyunca deney grubuna uygulanması sonucunda deney grubunun hizmetlere ulaşma ve yararlanma stratejileri ile ebeveynlik stratejileri kullanım düzeylerinde artış görülmüştür. Bulgular alanyazın ile karşılaştırılarak tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.