Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Rektörlük, Kök Hücre Ve Gen Tedavileri Arş.Uyg.Mrk.(Kögem), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLA KAYİŞ
Danışman: Gökhan Duruksu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mantarlar çok eski zamanlardan günümüze dek özellikle Orta Asya ülkelerinde çeşitli hastalıkların tedavisi için kullanılmaktadır. Günümüzde mantarlardaki bu tedaviyi sağlayan bileşenlerin birçoğu tespit edilmiş olup pek çok ilacın yapımında aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bunlardan biri olan β-glukanlar, günümüzde immün sistemi güçlendirmekten, kolesterolün düşürülmesine veya çeşitli tümörlerin azaltılmasını hedefleyen tedavi yöntemlerinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada P.ostreatus'dan izole edilen β(1,3)-(1,6)-glukanların iKİ-MKH'lerin osteojenik farklılaşma üzerindeki etkilerinin ve bu süreçte MAPK sinyal yolağının rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, ülkemiz florasında doğal olarak yetişen P.ostreatus'un hücre duvarı elemanlarından olan β-(1,3)-(1,6) zincir yapısına sahip olan glukanlar sıcak sodyum hidroksit yöntemi ile izole edilmiştir. iKİ-MKH'ler ile etkileşim kurabilmelerini sağlamak için izole edilen glukanlarla kültür kaplarının yüzeyleri kaplanmıştır. iKİ-MKH'ler bu yüzeyler üzerine ekilerek kültürü yapılmıştır. β-glukanların MKH'lerin osteojenik farklılaşması üzerindeki etkisi 21 gün süren osteojenik farklılaştırma sonrasında gen ifadesi analizi, alkalen fosfataz aktivitesi ölçümü ve histolojik boyamalar ile ortaya konmuştur. β-glukanların iKİ-MKH'lerin osteojenik farklılaşmalarını MAPK sinyal yolağı üzerinden desteklediğini anlayabilmek için p38α ve MKK/MEK proteinleri inhibe edilmiştir. Yapılan inhibisyonların sonucunda hücrelerde meydana gelen değişimler gen ifadesi analizi ve immün floresan boyamalar ile ortaya koyulmuştur. Bulgular: β-glukan kaplı yüzeylere ekilerek farklılaştırmaya yönlendirilen hücrelerde osteojenik farklılaşma belirteçlerinden olan OPN'in 252,5±7,6 kat, cFos, Runx2 ve BMP2 gibi genlerin ise yaklaşık 500 kat artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Aynı hücrelerde MAPK sinyal yolağına ait proteinlerden olan MEK1'in 4255,2±170,2 kat, p38α'nın 528,2±19,5 kat, ERK1'in 63,6±2,7 kat ve Jnk'nın da 51,9±2,1 kat artmış olduğu gözlemlenmiştir. Bununla beraber β-glukan kaplı yüzeylere ekilen hücreler, p38α inhibisyonu yapılarak osteojenik farklılaşmaya alındığında hem osteojenik farklılaşma belirteçlerininin gen ifadesinde hem de MAPK sinyal yolağı elemanlarının gen ifadesinde anlamlı (p<0,05) bir düşüşün olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Gerçekleştirilen analizler doğrultusunda β-glukanın iKİ-MKH'lerin MAPK sinyal yolağını uyardığı ve osteojenik belirteçlerin ifadelerini kısıtlı da olsa artıdığı gösterilmiştir. Ancak farklılaşma sürecinin gerçekleşebilmesi için yeterli bir uyarı sağlamayan β-glukanın diğer kimyasal uyarıcılarla birlikte kullanılmasıyla daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Birlikte kullanım ile sinerjik bir etki yaratılarak osteojenik farklılaşma yüksek oranda desteklenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda β-glukanın osteojenik farklılaştırmayı destekleyen bir biyomalzeme olarak kullanılması önerilebilir.