Kültür Turisti Tipolojilerinin Müze Deneyimi ve Müze Tercihi İlişkisi: Milli Saraylara Bağlı Müzeler Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENUR KUYTAN

Danışman: Ömür Alyakut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, kültür turisti tipolojilerinin müze deneyimi ile müze tercihleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini İstanbul'da Milli Saraylar Başkanlığına bağlı müzeler, örneklemini ise Avrupa yakasında yer alan Maslak, Aynalıkavak ve Ihlamur Köşk Saray Müzeleri oluşturmuştur. Çalışma grubu, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 402 kültür turistinden oluşmaktadır. Veriler anket yöntemiyle elde edilmiştir. Çalışmada, McKercher'ın (2002) sınıflandırması kapsamında kültür turistlerinin %44,8'inin "amaçlı derin deneyimli kültür turisti", %45,5'inin ise "gezen yüzeysel deneyimli kültür turisti" tipolojisine sahip oldukları saptanmıştır. Müze tercihi ölçeği "Hizmetler ve Ulaşılabilirlik", "Çekicilik ve Rahatlık" ile "Popülerlik ve Olanaklar" olarak üç alt boyutta toplanmıştır. Kültür turist tipolojileri ile müze tercihleri arasında anlamlı fark tespit edilmiştir (p < 0,05). Ayrıca kültür turistlerinin cinsiyet, medeni durum, eğitim durumlarına ve mesleklerine göre "Hizmetler ve Ulaşılabilirlik" boyutunda, restoran deneyimi ve aynı müzeyi tekrar ziyaret etmelerine göre "Hizmetler ve Ulaşılabilirlik" ile "Çekicilik ve Rahatlık" boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştir (p < 0,05). Kültür turisti tipolojileri ile müze tercih boyutları arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde anlamlı ilişki (r = -0,23 / -0,24) bulunurken tercih boyutları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı ilişki (r = 0,42–0,49) saptanmıştır. Sonuç olarak kültür turistlerinin müze ziyaretlerinde bilgi edinmeye ve estetik deneyime önem verdikleri, tipolojilerine göre müze tercihlerinin değiştiği saptanmıştır. Tipolojilerin ve tercihlerin belirlenmesinde müze deneyimlerinin tanımlayıcı özelliklere göre daha belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, kültür turizmi planlamasında deneyim odaklı stratejilerin öncelikli olarak ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.