Covid-19 pandemi sürecinin İzmit bölgesi hava kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAREN KOÇ

Danışman: Bilge Özbay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gerçekleştirilen tez çalışması kapsamında Covid-19 pandemisi sırasında karantina uygulamalarının hava kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla çalışma bölgesi olarak Türkiye'nin sanayileşmiş ve gelişmiş bir bölgesi olan İzmit ve çevresi seçilmiştir. Çalışma bölgesindeki hava kalitesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ait dört farklı istasyonda (Körfez, İzmit, Alikahya ve Kandıra istasyonları) Mart-Haziran 2020 periyodunda gerçekleştirilen sürekli ölçümler ile izlenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, pandemi karantina sürecinin bölgedeki hava kalitesinde önemli değişimlere neden olduğunu göstermektedir. Kent merkezini temsil eden İstasyon 2'de PM10 ve NOx seviyelerinde sırasıyla %32,95 ve %58,26 düşüş gözlemlenirken; İstasyon 3 bölgesinde aynı kirleticilerdeki düşüş sırasıyla %17,11 ve %47,87 olarak belirlenmiştir. Karantina uygulamalarının en yoğun yaşandığı Mayıs 2020 döneminin verileri, bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında ise; en belirgin düşüş İstasyon 3'de %50,07 ile NOx parametresi için belirlenmiştir. Çalışma kapsamında karantina döneminde kirleticilerin birbirleriyle ve meteorolojik faktörler (sıcaklık, rüzgar hızı, rüzgar yönü, yağış ve bağıl nem) ile ilişkilerini değerlendirmek üzere korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Kirleticilerin kendi aralarındaki ilişkiler incelendiğinde kent merkezinde CO ve NOx seviyeleri arasında görülen güçlü pozitif korelasyon (r=0.87) trafik kaynaklı kirliliğin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Diğer taraftan İstasyon 1 ve 3'de NOx ve SO2 parametreleri arasındaki pozitif korelasyonlar ise bölgede noktasal kaynakların etkileri ile ilgili gösterge niteliğindedir. Tez kapsamında ayrıca ilişkili olduğu düşülen parametreleri tahmin edilebilmek üzere regresyon modeller geliştirilmiştir.