HİPERODAKLANMA, YARATICILIK VE MİZAHIN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU TANISI VE BELİRTİ ŞİDDETİ İLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAY DEMİR
Danışman: Nursu Çakın Memik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, çocuk ve ergenlerde hiperodaklanma, yaratıcılık ve mizah düzeylerinin, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı ve belirti şiddeti ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem ve Gereç: Çalışmaya klinik örneklemden hem DEHB tanılı olgu grubunda hem de kontrol grubunda 30 olmak üzere, toplamda 60 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Katılımcılara Conners Anababa Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Kısa Form, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği Kısa Formu, Aşırı Odaklanma Ölçeği sorularının çocuklara uygun şekilde dönüştürülmüş formları (çocuk ve ebeveyn), Torrance Yaratıcı Düşünce Testi ve Çocuklar için Mizah Tarzları Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arası farklar, korelasyon analizleri ve ROC eğrisi (Receiver Operating Characteristic; ROC) analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Ebeveyn değerlendirmelerine göre hiperodaklanma açısından, DEHB grubunun puanları, kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0,007; p 0,05). DEHB grubunun toplam sözel yaratıcılık (p=0,007), sözel akıcılık (p=0,035), sözel esneklik (p=0,06) ve sözel orijinallik (p=0,002) puanlarının; kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Tartışma ve Sonuç: Çalışma, çocuk ve ergenlerde DEHB ile hiperodaklanma, yaratıcılık ve mizah arasındaki ilişkileri bütüncül olarak ele alan ilk araştırmadır. Bulgular, DEHB'nin yalnızca eksiklikler ile değil, potansiyel güçlü yönleri ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Klinik uygulamalarda bu güçlü yönlerin desteklenmesinin, DEHB'nin prognozuna olumlu yönde etki edeceğini düşündürmektedir. Anahtar Sözcükler: dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, hiperodaklanma, yaratıcılık, mizah, çocuk, ergen