Demokratik rejimlerde muhalefetin etkisi: Türkiye ve İngiltere karşılaştırması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BETÜL TANTA

Danışman: Abdulvahap Akıncı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Her rejimde iktidar vardır. Demokrasiyi diğer sistemlerden ayıran belki de en temel özellik, bu iktidarla birlikte meşru muhalefetin olmasıdır. Bir yönetimi güçlü kılan güçlü iktidardan ziyade etkin muhalefetin varlığıdır. Bu çalışmadaki temel amaç, demokratikleşme açısından Türkiye ve İngiltere'de muhalefet olgusunu karşılaştırmalı olarak analiz ederek, Türkiye için muhalefetin etkinliği hususunda bir öneride bulunabilmektir. Bu kapsamda Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden günümüze kadar uzanan süreçte iktidar-muhalefet ilişkisi incelenerek, siyasal iktidar-muhalefet ilişkisinin boyutları ortaya konmaya çalışılmaktadır. Bu çerçevede iktidar ve muhalefet ilişkisi olaylar döngüsü içerisinde açıklanmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın asıl problematiği ise; Türkiye'de siyasal kültür ve yönetim şeklinin getirmiş olduğu uygulamalar dolayısıyla muhalefetin etkinliğinin yetersiz olduğu yönündeki yaklaşımlardır. Cevabı aranan başlıca sorular; "Siyasal muhalefet kavramının ne anlama geldiği?", "muhalefetin siyasal sistem ve kültürel yapı noktasında Türkiye ve İngiltere'de hangi aşamalardan geçerek kurumsal bir yapı oluşumuna gittiği?", "Türkiye'de demokratikleşme süreciyle birlikte muhalefetin oluşumunun nasıl gerçekleştiği?" ve "Türk siyasal hayatında muhalefetin yerinin ne olduğu?" gibi hususlar olmuştur. Betimleyici metodun kullanıldığı çalışmada ulaşılan başlıca sonuçlar olarak; Türk siyasal kültüründe iktidar odaklarının muhalefet olgusuna pek olumlu yaklaşmadıkları ve bu durumun muhalefeti etkisiz kıldığı gibi hususlardan bahsedilebilir. Muhalefetin ise, iktidara karşı sert ve hatta düşmanca bir yaklaşım içine girmesi de Türkiye bağlamında ulaşılan bir başka sonuçtur. Bu durum temel meseleler ve iktidar ile muhalefet arasında bir konsensüsü imkânsız kıldığından da bir sonuç olarak bahsetmek gerekir. İngiliz siyasal kültürü muhalefete her ne kadar önemli bir işlev yüklemiş olsa da, uygulanan siyasal sistemin aksaklıkları nedeni ile muhalefetin ikili parti sistemi içerisinde yer almasının güç duruma gelişi de ulaşılan bir başka dikkat çekici sonuç olmuştur. Dolayısıyla söz konusu çalışmada her iki ülke için muhalefetin kaynakları ve kurumları belirlenmeye çalışılmakta ve muhalefetin konumunun karşılaştırmalı bir analizi yapılmaktadır. Anahtar Kelimler: Muhalefet, Siyasal Muhalefet, Demokratik Rejim, Siyasal Kültür, Siyasi Parti.