NÖRAL KÖK HÜCRE ORGANOİD MODELİNİN MİTOKONDRİ HASARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR ÖZCAN
Danışman: Yusufhan Yazır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sunulan bu tez çalışmasında oksidatif stres uyarılmış nöral kök hücreler kullanılarak elde edilen 3 boyutlu nöral kök hücre organoid modelinde mitokondri hasarının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: In vitro kültür ortamında çoğaltılıp 75 μM hidrojen peroksit (H2O2) uygulaması sonucu oksidatif stres ve bunun ile bağlantılı mitokondri hasarı oluşturulan nöral kök hücreler kullanılarak organoid modeli geliştirilmiştir. Oluşturulan organoid modellerini değerlendirmek adına çeşitli belirteçler incelenmiştir. Bu incelemeler histolojik ve immünfloresan boyama teknikleri, spektrofotometrik ölçüm teknikleri ve Real Time PCR tekniği kullanılarak, gen ekspresyonu ve protein seviyesinde yapılmıştır. Elde edilen organoid modellerinde mitokondri hasarının değerlendirilmesi işlemi mitokondri membran potansiyeli ile total mitokondri oranı karşılaştırılarak sağlanmıştır. Bulgular: Elde edilen veriler 3 boyutlu nöral kök hücre organoid modelinin başarılı bir şekilde oluşturulduğunu ve hücre organizasyonunun model içerisinde gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Model içerisinde hücrelerin oluşturulan oksidatif stresten kaynaklı değişken bir hücresel dağılım profili sergiledikleri gözlenmiştir. H2O2'nin konsantrasyona bağlı olarak hücre canlılığını azaltabileceği gibi belirli konsantrasyon değerlerinde hücresel uyarım sağlayarak çoğalmayı uyardığı tespit edilmiştir. Oksidatif stres uyarılmış organoid modelinde 28. günde hücrelerin MAP2 ve TUBB3 nöral belirteçler kontrole kıyasla daha kuvvetli olduğu görülmüştür. Aynı zamanda Alzheimer belirteçlerinden olan TAU'nun modellerde pozitif ekspresyonu gözlenmiştir. Organoid modellerinde kültür sürecinde oksidatif stres kaynaklı mitokondri membran potansiyelinde değişim ve bundan kaynaklı mitofaji sürecinde artış olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Multipotent olarak sınıflandırılan nöral kök hücreler kullanılarak başarılı bir organoid modeli oluşturulmuştur. Elde edilen modelde H2O2 'nin spesifik hücre farklılaşmalarını yönlendirdiği ve hücre davranışlarını etkilediği ortaya koyulmuştur. Oluşturulan model organoid'den beklendiği şekilde matriks düzenlenmesi göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, bu modelin Alzheimer hastalık modeli olduğunu işaret etmektedir. v Bu sebepten dolayı bu model Alzheimer hastalığının incelenmesinde kullanım potansiyeli taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Nöral kök hücre, organoid, oksidatif stres, mitokondri hasarı