Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİH BERKAY ESGİN
Danışman: Müge Toygar Deniz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
GİRİŞ: Akut gastroenterit, erişkinlerde
morbidite ve mortaliteye yol açabilen yaygın bir klinik tablodur. Son yıllarda
geliştirilen moleküler mültipleks polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) panelleri,
etkenlerin hızlı ve güvenilir şekilde saptanmasına olanak sağlamaktadır. Akut
böbrek yetmezliği (ABY) ise gastroenterit seyrinde görülebilecek önemli bir
komplikasyondur. Bu çalışmanın amacı, moleküler gastrointestinal panellerle
etken saptanan erişkin gastroenterit olgularında ABY gelişiminde rol oynayan
klinik ve laboratuvar risk faktörlerini incelemektir.
YÖNTEM: 2020–2025 yılları arasında
hastanemize başvuran ve moleküler PZR panel testi (FilmArray veya QIAstat-Dx)
çalışılan erişkin hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların
demografik özellikleri, komorbiditeleri, laboratuvar parametreleri, kültür
sonuçları ve ABY gelişimi kaydedildi. ABY tanısı Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) kriterlerine göre konuldu.
BULGULAR: Çalışmaya 164 hasta dahil edildi.
Hastaların %44,5’inde (n=73) ABY gelişti. ABY gelişen grubun ortanca yaşı 61
(IQR: 48,5–69), gelişmeyen grubun ise 46 (IQR: 35–63) olup yaş farkı anlamlıydı
(p=0.001). ABY ile en güçlü ilişkili komorbiditeler kronik böbrek yetmezliği (p=0.001)
ve solid organ maligniteleri (p=0.003) olarak bulundu. İshal sıklığı 5-10/gün
olanlarda ABY gelişme oranı anlamlı olarak yüksekti (p=0.006). Salmonella
spp. (p=0.005) ve Clostridioides difficile (p=0.047) enfeksiyonları
ABY gelişimiyle anlamlı ilişki gösterdi. Lojistik regresyon analizinde yaş ≥65
(aOR=3.72; p=0.001), solid organ malignitesi (aOR=2.82; p=0.043), Salmonella
enfeksiyonu (aOR=5.79; p=0.001) ve 5-10/gün ishal (aOR=3.87; p=0.004) bağımsız
risk faktörleri olarak belirlendi. ABY gelişen grupta hemoglobin ve trombosit
düzeyleri anlamlı olarak daha düşük, CRP, üre, BUN ve kreatinin değerleri
anlamlı olarak daha yüksek bulundu.
SONUÇ: Moleküler gastrointestinal
panellerin kullanımı, etkenlerin hızlı ve doğru şekilde saptanmasına olanak
tanımış, özellikle Salmonella spp. ve C. difficile
enfeksiyonlarının ABY gelişimiyle yakın ilişkili olduğunu göstermiştir. İleri
yaş, solid organ malignitesi, KBY varlığı ve yüksek ishal sıklığı ABY için
başlıca risk faktörleri olarak öne çıkmıştır. Gastroenterit tanısıyla başvuran
ve bu risk faktörlerini taşıyan hastalarda böbrek fonksiyonlarının yakından
izlenmesi, erken tanı ve uygun tedavi açısından önemlidir.