Konsültasyon temelli yürütülen rehberlik ve kariyer planlama dersinin öğrenci kariyer farkındalığına etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEMAL EFE
Danışman: Yıldız Öztan Ulusoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı öncelikle Milli Eğitim Bakanlığına bağlı tüm ortaokullarda 2015-2016 Eğitim Öğretim yılından bu yana sekizinci sınıflarda okutulmakta olan Rehberlik ve Kariyer Planlama Dersine ilişkin sınıf rehber öğretmenlerinin bakış açılarını ve öz yeterlik algılarını çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, sonrasında konsültasyon temelli yürütülen RKP Dersinin öğrenci kariyer farkındalığına etkisinin incelenmesidir. Araştırmada sınıf rehber öğretmenlerinden veri toplamada genel tarama modeli tercih edilmiş sonrasında konsültasyon temelli yürütülen RKP Dersinin öğrencilerin kariyer farkındalığına etkisini inceleyebilmek için nicel yöntemlerden ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2018-2019 Eğitim Öğretim yılında Kocaeli ili İzmit ve Kandıra ilçesinde görev yapan sekizinci sınıf rehber öğretmenleri ve sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın ilk bölümünde 106 sekizinci sınıf rehber öğretmeninden Genel Öz Yeterlik Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Sınıf Rehber Öğretmen Bilgi Formu" aracılığıyla veri toplanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde 73 öğrenciden oluşan deney ve 80 öğrenciden oluşan kontrol grubu öğrencilerine "Çocuklar İçin Kariyer Gelişim Ölçeği", "Kariyer ve Yetenek Gelişim Ölçeği", "Mesleki Karar Verme Yetkinlik Ölçeği" ve "Sınav Kaygısı Ölçeği" uygulanarak ön test verileri toplandıktan sonra kendisi okul psikolojik danışmanı olan araştırmacı tarafından deney grubu öğrencilerinin sınıf rehber öğretmenlerine yönelik haftalık konsültasyon toplantıları düzenlenmiştir. Bu toplantılarda sınıf rehber öğretmenlerine o hafta işleyecekleri RKP Dersi kazanımına yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Süreç sonunda deney ve kontrol grubu öğrencilerine araştırmanın başında uygulanan ölçekler tekrar uygulanmış ve bunlar son test puanları olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann Whitney U Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Kruskal-Wallis Testi ve Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda sınıf rehber öğretmenlerinin RKP Dersine ilişkin yeterlik algılarının üniversitede rehberlik dersi alanların almayanlara göre, okul rehber öğretmeni ile işbirliği yapanların yapmayanlara göre ve daha önce bu dersi vermiş olanların vermeyenlere göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin cinsiyetinin, kıdem düzeylerinin ve branşlarının anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Araştırmanın deneysel kısmında kontrol ve deney gruplarına uygulanan ölçeklerin ön test puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamış, son test karşılaştırmasında ise deney grubu lehine anlamlı bir fark gözlenmiştir. Bu fark konsültasyon temelli yürütülen RKP Dersinin öğrenci kariyer farkındalığını anlamlı biçimde olumlu etkilediğini göstermektedir. Öte taraftan her iki grubun da son test puanlarının ön test puanlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olması RKP Dersinin başlı başına öğrencilerin mesleki gelişimine katkı sağlayan bir yapısı olduğunu işaret etmektedir. Öğrencilerin son test puanları ile cinsiyetleri, gelir düzeyleri, anne ve baba eğitim durumları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Öğrencilerin akademik başarı puanlarının sadece Sınav Kaygısı Ölçeği ile düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişkisi bulunmuş uygulanan diğer ölçeklerle anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular ilgili literatüre göre tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur. Yapılan araştırmanın RKP Dersine ve rehberlik hizmetlerindeki konsültasyon çalışmalarına ilişkin farkındalık oluşmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Rehberlik ve Kariyer Planlama Dersi, öz yeterlik, konsültasyon