Oyuncunun Beyni ve Beynin Oyuncuları: Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu Fenomeninin Oyunculuk Perspektifinde Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SAHNE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİ MERİÇ SANİOĞLU
Danışman: Sema Göktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tiyatro, insan doğasının en eski ifade biçimlerinden biri olarak hem bireysel hem toplumsal deneyimlerin sahneye taşınmasına olanak tanır. Bu süreçte oyuncular, yalnızca metni ezberleyen bireyler değil, canlandırdıkları karakterin duygu, düşünce ve davranışlarını içselleştiren birer yorumcu hâline gelirler. Bu noktada psikoloji bilimi, oyuncunun karakter analizinden sahne üzerindeki performansına kadar birçok aşamada önemli bir rehber rolü üstlenir. Özellikle XX. Yüzyıldan sonra, bilimin temelinde oluşan süreçte, tiyatro ve psikoloji birbirine daha çok yaklaşmış ve insanı merkezine alan iki disiplin olarak birbirini daha çok beslemiş ve zenginleştirmiştir. Stanislavski'nin duygusal bellek ve Grotowski'nin kutsal oyunculuk gibi nosyonları ile somutlaşmaya başlayan çalışmalar, psikodrama, psikoanalitik çözümleme ve türevi yaklaşımlarla artarak devam etmiştir. Bu doğrultuda, Freud'dan Pavlov'a, Jung'dan Lacan'a kadar pek çok ruhbilimci ile ortaklıklar kurulmuştur. Bu çalışma da disiplinlerarası bir bakışla psikoloji bilimi ile ortaklık kurmakta ve Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu Fenomenini (DKB) oyunculuk perspektifinde değerlendirmektedir. Oyunculuk ve DKB arasında, çok boyutlu bir benzerlik olduğu ve bu benzerliğin oyunculuk sanatında, ufuk açıcı bir işlev üstlenebileceği hipotezinden yola çıkan çalışma, oyunculuk sanatında yeni bir yöntem oluşturmayı amaçlamıştır. Dissosiyatif Oyunculuk Sistemi (DOS) olarak adlandırılan bu yöntem, karakter ile empati kurmadan onun "saf kendilik hali"ni bulmayı amaçlarken sahnede karakterin yaşaması gereken travmalardan oyuncunun kendi psikolojisini korumayı hedeflemiştir.