Doğru akım özdirenç verilerinin yön bağımlı (anizotropik) ortamlarda modellenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜRKER YAS
Danışman: Ertan Pekşen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında 2 Boyutlu (2B) Doğru Akım Özdirenç (DAÖ) verilerinin hem yön bağımlı hem de yön bağımsız ortamlarda ters çözüm yöntemi uygulanarak modellenmesi anlatılmıştır. 2B DAÖ düz çözümü için sonlu elemanlar (SE) ve sonlu farklar (SF) sayısal yöntemleri kullanılmıştır. Sınır problemlerinin üstesinden gelmek için karışık sınır koşulları uygulanmıştır. Geliştirilen düz çözüm algoritmalarının başarımı, kullanılan sayısal yöntemlerin yanıtlarının analitik çözümlerle karşılaştırılması ile gösterilmiştir. Topoğrafya, DAÖ çalışmalarında elde edilen görünür özdirenç (GÖ) değerlerinde çok önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada geliştirilen algoritmalar, karmaşık topoğrafyaya sahip jeolojik formasyonlardan elde edilen DAÖ verilerine uygulanabilmektedir. Tez çalışmasının ters çözüm kısmında türev tabanlı yöntemlerden sırt geriletme yöntemi sunulmuş ve uygulanmıştır. Yapılan ters çözüm işlemlerinde duyarlılık matrisi düz çözüm duyarlılığı yöntemiyle elde edilmiş ve her yinelemede Broyden güncellemesi kullanılmıştır. Sırt geriletme tekniğiyle yapılan ters çözüm işleminde özdeğerlere göre türetilmiş olan sönüm parametresi kullanılmıştır. 2B yön bağımlı ortamların görünür özdirenç değerlerinin hesaplanması için SF yöntemi kullanılmıştır. SF yöntemi için yazılan formüller yön bağımlı ortamlar için yeniden türetilmiştir. Tez kapsamında geliştirilen ters çözüm algoritmaları, sentetik veriler üzerinde test denendikten sonra, iki farklı arazi çalışmasına uygulanmıştır. İlk arazi çalışmasında, Kütahya İli Simav İlçesi'ndeki maden araştırmaları kapsamında yapılan DAÖ verilerinin topoğrafyalı ve yön bağımsız ters çözümü yapılmıştır. Diğer arazi çalışmasında ise İstanbul İli Küçükçekmece gölü kenarındaki Bathonea kazı alanında elde edilen verilere yön bağımlı ters çözüm uygulanmıştır. Sonuçlar, 2B DAÖ verilerinin yorumlanması aşamasında, topoğrafik değişim, kullanılan yöntem, yön bağımlılık gibi hata doğurabilecek tüm koşulların göz önünde bulundurulmasının, yorumlamaların doğruluğu açısından büyük önem taşıdığını göstermiştir.