Kapasite kısıtlı yer seçimi ve araç rotalama problemi ve bir metasezgisel çözüm önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA SERDAR TOKSOY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Pınar Yıldız Kumru
Eş Danışman: Kasım Baynal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lojistik maliyetlerin, iş hayatında önemli bir paya sahip olduğu açıktır. Bu nedenle tedarik zinciri yönetiminde yer alan fiziksel dağıtım boyunca hammaddelerin, yarı mamul ve mamul ürünlerin verimli bir şekilde depolanması ve taşınması çok önemlidir. Tesis yerleşim problemleri, stratejik karar seviyesindeki fabrika ve/veya depoların yer seçimi ile ilgilidir. Araç rotalama problemleri ise müşteri taleplerini karşılamak için taktiksel veya operasyonel karar seviyelerinde rota belirlemeye odaklanmaktadır. Yer Seçimi ve Araç Rotalama Problemi (YSARP), bu iki farklı karar seviyesindeki problemleri birleştirmektedir. Klasik YSARP; açık olması gereken bir depo alt kümesini, bu depolara atanmış olması gerekli müşterileri ve bu müşterilere hizmet sağlamak için belirlenmiş araç rotalarını içermektedir. Çözüm sürecinde depo ve araç kapasitesinin aynı anda dikkate alındığı Kapasite kısıtlı YSARP, problemin önemli bir versiyonudur. Bu tür problemler bir NP-Zor yapıya sahip olduğundan, çözüm için sezgisel yöntemlerin kullanılması kaçınılmazdır. Bu çalışmada, kapasite kısıtlı YSARP'nin çözümü için Dağıtık Arama ve Genetik Algoritmanın birleşiminden oluşan ve Hibrit Dağıtık Genetik Arama (HDGA) olarak adlandırılan bir metasezgisel çözüm yaklaşımı önerilmektedir. İlaveten, başlangıç popülasyon üretmede Bulanık K-Ortalamalar Kümeleme Algoritması ve parametre optimizasyonu sürecinde ise Taguchi yöntemi kullanılmaktadır. Önerilen hibrit metasezgisel algoritmanın performansı, literatürdeki Prodhon, Barreto ve Tuzun-Burke örnekleri üzerinde test edilmekte ve elde edilen sonuçlar, diğer metasezgisel çözüm yaklaşımlarıyla karşılaştırılmaktadır. Sonuçlar ve öneriler, araştırmacılar ve uygulayıcılar için verilmektedir. Elde edilen sonuçlar önerilen algoritmanın rekabetçi bir yapıya sahip olduğunu ve kapasite kısıtlı YSARP için sağlam bir alternatif olabileceğini göstermektedir.