İç ortam havasında partikül maddelerin boyut dağılımının ve elementel kompozisyonunun incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİMGE TANER

Danışman: Beyhan Pekey

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, partikül madde örneklemeleri, Kocaeli'nde, odun kömürü ile pişirme işlemi gerçekleştiren 14 restoranda, 5 aşamalı Sioutas sıralı örnekleyici kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Örneklemeler sonucunda belirlenen partikül madde konsantrasyonları ve elementel kompozisyonları, 5 farklı boyut aralığı (PM>2.5, PM1.0-2.5, PM0.5-1.0, PM0.25-0..5 ve PM<0.25) için değerlendirilmiştir. ICP-MS ile 24 elemente ait konsantrasyonlar ölçülmüş; analizler sonucunda, element konsantrasyonları kullanılarak; restoranlarda çalışan personelin, pişirme sırasında oluşan ince partiküllere ve içerdikleri toksik metallere soluma yolu ile maruziyeti sonucu olası sağlık riskleri hesaplanmıştırHer bir boyut aralığındaki partiküllerin ortalama konsantrasyonları ve standart sapmaları sırasıyla 42,54 ± 1,74, 18,59 ± 9,87, 16,33 ± 9,48, 69,96 ± 50,73 ve 130,17 ± 101,95 µg/m3 olarak bulunmuştur. İnsan sağlığı açısından riskli grup olan ince partiküllerin (PM2.5) %55'ini, 0,25 µm ve daha küçük boyutlu partiküllerin (PM<0.25) oluşturduğu belirlenmiştir.Elementel analiz sonucunda, PM2.5 partikül boyutunda en yüksek konsantrasyonlarda bulunan iz elementler V, Se, Zn, Cr ve As olarak belirlenmiştir. Elementlerin kaynaklarının belirlenmesi amacıyla temel bileşen analizi (PCA) gerçekleştirilmiş ve restoranlarda oluşan ince partiküllerin, 4 bileşenden etkilendiği sonucuna varılmıştır. Bu bileşenler sırasıyla; odun kömürü yakılması, iç ortam aktiviteleri (mutfak), toprak metalleri ve yol tozu olarak tanımlanmıştır. Olası sağlık riskleri ile ilgili yapılan değerlendirmeler sonucunda, toplam tehlike indeksinin, kabul edilebilir değerin (1,0) yaklaşık 4 katı olduğu belirlenmiştir. Hayat boyu kanser olma riskinin, sınır değerin oldukça üstünde olduğu; özellikle As ve Cr(VI) elementlerinden kaynaklanan, hayat boyu kanser olma risklerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.