Arteria Facialis'in Topografik ve Morfometrik Özelliklerinin Kadavra Diseksiyonuve BT Anjiografi ile İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE KAYGIN
Danışman: Tuncay Çolak
Özet:Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, arteria facialis'in yüz ve boyun bölgesindeki topografik seyri, dallanma paternleri ve morfometrik özelliklerini hem kadavra diseksiyonu hem de radyolojik yöntemlerle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, arterin anatomik varyasyonlarını ve dallanma özelliklerini üç boyutlu olarak tanımlayarak, bu verilerin cerrahi planlamalarda, rekonstrüktif ve estetik uygulamalarda referans değerler olarak kullanılmasını hedeflemiştir. Arterin yüzeyel anatomik yapılarla ilişkisi, cinsiyet farklılıkları, sağ–sol simetrisi ve farklı sonlanma tipleri ayrıntılı biçimde istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, %10 formalinle fikse edilmiş 6 erişkin kadavra (4 erkek, 2 kadın) üzerinde toplam 10 arterin diseksiyonunu içermekte; buna ek olarak 1 Ocak 2020–1 Ocak 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi PACS sisteminde yer alan 2300 BT anjiyografi görüntüsü arasından kriterlere uygun 150 bireyin (75 kadın, 75 erkek) görüntülerinin retrospektif olarak analiz edilmesini kapsamaktadır. Bu bireylerde toplam 300 arter değerlendirilmiştir. Arterin yüz ve boyun bölgesindeki seyri, dallanma özellikleri ve yüzeyel yapılarla olan ilişkileri 24 morfometrik parametre üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular: Kadavra ve radyolojik veriler bir arada değerlendirildiğinde arteria facialis'in genel morfometrik yapısında sağ–sol simetrinin korunduğu görülmüştür. Kaliper ve ImageJ ölçümleri arasında yüksek uyum (ICC>0,9) saptanmış ve yöntemler arası fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Kadavralarda yapılan sağ–sol karşılaştırmalarda anlamlı fark tespit edilmezken (p>0,05), BT anjiyografi analizlerinde arterin angulus mandibulae'ya mesafesi (p=0,018), corpus mandibulae'dan geçiş açısı (p<0,001), a. carotis externa çıkış çapı (p=0,022), a. labialis inferior'un yüz orta hattına uzaklığı (p=0,002) ve commissura labiorum'a mesafesi (p=0,000) parametrelerinde anlamlı farklar gözlenmiştir. Korelasyon analizleri, a. angularis (r=0,964; p<0,001) ve a. labialis inferior (r=0,867; p<0,001) dallarında çok güçlü bilateral pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyet açısından değerlendirildiğinde, a. lateralis nasi'nin yüz orta hattına mesafesi kadınlarda anlamlı olarak yüksek, diğer parametreler ise genellikle erkeklerde daha büyük bulunmuştur. v Yaş ile arterin corpus mandibulae'dan çıkış noktası ve geçiş açısının arttığı, buna karşın diğer parametrelerin azaldığı belirlenmiştir. Tipler arası farklılıklar, özellikle sağ tarafta a. angularis'in yüz orta hattına uzaklığı (p=0,000), angulus medialis oculi'ye vertikal mesafe (p=0,000) ve orbita alt noktasının arterle ilişkisi (p=0,008) parametrelerinde belirgindir. Sol tarafta ise truncus linguofacialis çapı (p=0,017), a. labialis inferior ve a. angularis'in yüz orta hattına uzaklığı (p=0,014 ve p=0,000) ile commissura labiorum ve mandibula alt kenarı mesafelerinde (p=0,008; p=0,023) anlamlı farklar saptanmıştır. Sonuç: A. facialis'in proksimal segmentlerinde morfolojik stabilite korunurken distal segmentlerde belirgin varyasyonlar görülmüştür. Cinsiyet temelli farklar, arterin erkeklerde mandibular düzeyde daha laterale, kadınlarda ise superior segmentlerde daha laterale eğilim gösterdiğini ortaya koymuştur. Yaşla birlikte arterin seyrinde ve tortiyözitesinde artış, vasküler yaşlanmanın yüz anatomisini etkileyen önemli bir faktör olduğunu göstermektedir. Özellikle periorbital arterlerin yüzeyelleşmesi, estetik enjeksiyon uygulamalarında yaşa ve bireye özgü derinlik ayarlamalarını zorunlu kılmaktadır. Kadavra diseksiyonu ve BT anjiyografi yöntemlerinin birbirini destekleyen bulgular sunması, bu iki yöntemin birlikte kullanımının arteria facialis'in üç boyutlu anatomik özelliklerinin doğru ve güvenilir biçimde ortaya konmasında güçlü bir yaklaşım olduğunu göstermiştir. Anahtar kelimeler: Arteria facialis, BT Anjiografi, Kadavra diseksiyonu, Morfometrik analiz, Topografik analiz