Kardan kaplinlerindeki eksenel kayar mafsal sürtünmelerinden kaynaklanan kuvvetlerin analizi, taşıt şasi ve güç aktarma sistemlerinde oluşturduğu etkilerin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Otomotiv Mühendisliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RECEP ÇINAR

Danışman: Mehmet Uçar

Özet:

KARDAN KAPLİNLERİNDEKİ EKSENEL KAYAR MAFSAL SÜRTÜNMELERİNDEN KAYNAKLANAN KUVVETLERİN ANALİZİ, TAŞIT ŞASİ VE GÜÇ AKTARMA SİSTEMLERİNDE OLUŞTURDUĞU ETKİLERİN İNCELENMESİ Recep ÇINAR Anahtar Kelimeler: Kardan mili, kamalı kayıcı mafsal, kayar mafsal, yaprak yay, kinematik analiz Özet: Kardan kaplinleri moment ve hareket iletimi esnasında sadece dönme hareketi yapmayıp taşıtlarda ve tarım makinelerinde kullanılması halinde, çalıştığı makine sisteminin kinematik yapısından dolayı eksenel boyut değişimine de zorlanmaktadır. Kamyon ve kamyonet gibi taşıtlarda, tahrik iletim ve süspansiyon sistemi genellikle kardan mili, yaprak yada helisel yay, diferansiyel ve şasiden meydana gelmektedir. Taşıt üzerindeki yük değişimi şasi ve diferansiyel ekseni arasında bağlı olan yaprak yayın elastik şekil değiştirmesine sebep olur. Bu durumda yaprak yayın şekil değişiminden dolayı universal tahrik milleri eksenel şekil değişimine maruz kalır. Bu yüzden kardan tahrik mili eksenel şekil değişim serbestliğine sahip olmalıdır. Bu serbestlik iki kardan mafsalı arasındaki kardan mili üzerine yerleştirilen kamalı kayıcı mafsal (kayar mafsal) ile elde edilir. Tork iletimi esnasında kamalı kayıcı mafsalın dişleri arasında sürtünme kuvveti meydana gelir. Bu çalışmada, taşıtm tork iletim hattı ve süspansiyon sisteminin kinematik analizi yapılarak yaprak yaydaki şekil değişimine bağlı olarak kamalı kayıcı mafsalın eksenel şekil değiştirme miktarı belirlenmiştir. Diğer taraftan model taşıt üzerinde yük değişimine bağlı olarak yaprak yaydaki deformasyonu belirlemek için deneysel bir çalışma yapılmıştır. Diğer bir deneysel çalışmayla da tork iletimi esnasında kamalı kayıcı mafsalda meydana gelen sürtünme kuvvetleri saptanmış ve kamalı kayıcı mafsal dişleri arasındaki sürtünme katsayısı belirlenmiştir. Deneyde iki farklı tip kamalı kayıcı mafsal kullanılmıştır. Birisi profilleri teflon malzemesi ile kaplı SAE 1 3/8" x 16C tipi diğeriyse profillerinde kaplama malzemesi kullanılmayan SAE 1 3/8" x 16C tipidir. Deneysel çalışmada iki tipinde yağlı ve kuru halleri kullanılmıştır. Profillerin yağlı olduğu durumda, profilleri teflon malzemesi ile kaplı SAE 1 3/8" x 16C tipi kamalı kayıcı mafsalın sürtünme katsayısı 0.081, profillerinde kaplama malzemesi kullanılmayan mafsalın ise 0.127 olarak tespit edilmiştir. Profillerin kuru olduğu durumda, profilleri teflon malzemesi ile kaplı SAE 1 3/8" x 16C tipi kamalı kayıcı mafsalın sürtünme katsayısı 0.078, profillerinde kaplama malzemesi kullanılmayan mafsalın ise 0. 148 olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada, kamalı kayıcı mafsalda meydana gelen sürtünme kuvvetinin diferansiyelde, vites kutusu uzantısında ve ara yatak üzerinde oluşturduğu etkiler hesaplanmıştır. ii "& *s>- "f$*$^