İNTERNET SİTELERİNDE ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILARI BİLGİ KAPSAMI VE GÜVENİLİRLİĞİ İLE AŞI KARŞITLIĞI HAKKINDA BİLGİ GÜVENİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE SEKMEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): TUNCAY MÜGE ALVUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İNTERNET SİTELERİNDE ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞILARI BİLGİ KAPSAMI VE GÜVENİLİRLİĞİ İLE AŞI KARŞITLIĞI HAKKINDA BİLGİ GÜVENİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ Amaç: Bu çalışmada çevrimiçi ulaşılan internet sitelerinde çocukluk çağı aşıları hakkında bilgilerin kapsamını, yeterliliğini, güvenilirliğini değerlendirmek ve yine çevrimiçi ulaşılan sitelerde aşı karşıtlığının nedenleri ile sunulan bilgilerin ne derece doğru, güvenilir olduğunu ortaya koymak amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmamız 10 Ağustos 2016 ile 10 Aralık 2016 tarihleri arasında, Türkiye'de tıklama sıklığına göre en çok kullanılan iki arama motoruna (google, yandex) anahtar terimler girilerek yapıldı. Her iki arama motoruna ''Çocukluk Çağı Aşıları'' ve ''Çocuğuma Aşı Yaptırmalı mıyım?'' terimleri girilerek ilk 5'er sayfa, toplamda 200 site taranmıştır. Türkçe olmayan siteler, sosyal medya siteleri, video içeren siteler, tıklandığında alış-veriş sitesi veya başka herhangi bir siteye yönlendiren internet siteleri, sadece resim ve reklam içeren siteler, erişkin aşılama bilgisi içeren siteler alınmadı. ''Çocukluk Çağı Aşıları'' ,''Çocuğuma Aşı Yaptırmalı mıyım?'' terimleriyle ile yapılan tarama sonuçları sırasıyla ''tarama 1'' ''tarama 2'' olarak adlandırıldı. Her bir tarama için kullanılacak anket formları araştırmacılar tarafından oluşturuldu. Bulgular: 'Tarama 1'ile 63 site, 'tarama 2'ile de 71 site olmak üzere toplamda 134 site değerlendirildi. HONcode sertifikasının hiçbir sitede olmadığı görüldü. 'Tarama 1' ve 'tarama 2' ile değerlendirdiğimiz sitelerin sırasıyla %36,5 ve %16,9'unun tüm iletişim formları mevcutken her iki taramada da çok az sayıda sitede hiçbir iletişim formu mevcut değildi. Geçerli kaynak gösteren site oranı 'tarama 1'de %20,6, 'tarama 2' de ise %19,7 idi. Site yöneticisi hakkında bilgiye ulaşabildiğimiz site sayısı çoğunluktaydı ve site yöneticisi sağlıkçı olanların oranı çoğunluktaydı. 'Tarama 1' de 52 (%82,5) sitenin, 'tarama 2'de ise 56 (%78,9) sitenin güncellenme tarihi yoktu. 'Tarama 1' ile incelenen sitelerin %63,5 u ,'tarama 2' ile incelenen sitelerin % 88,7' si ticari sitelerdi. 'Tarama 1' de T.C. Sağlık Bakanlığı güncel aşı takvimini yayınlayan site sayısı 20 (%31,7) idi. Diğer 43 sitenin çok azında sunulan aşı takvimlerinin güncel olmadığı görüldü. Aşıların yan etki, kontrendikasyon, yakalama aşısı bilgileri ve özel drumularda uygulanma şekillerine ait bilgilere her aşı için farklı olmakla birlikte oldukça az sayıda sitede rastlandı. Aşı yanlısı site sayısı her iki taramada da çoğunluktaydı. (Tarama 1: 61-%96,8 / tarama 2: 43-%60,6). 'Tarama 1' de 1 (%1,5) adet,'tarama 2' de ise 13 (%18,3) adet aşı karşıtı site tesbit edildi ve bunlarda genel aşı karşıtlığı baskındı. Değerlendirilen toplam 14 aşı karşıtı sitenin hepsinde güvenlik konuları görüldü, 3 (%21,4) tanesinde ise dini gerekçeler öne sürülüyordu. Uygulanan aşı dozunun fazlalığı ise aşı karşıtı %38,4 oranında sitede vurgulanmıştı. Sağlık hizmet sunucularına duyulan güvensizlik karşılaşılan bir diğer aşı karşıtlığı gerkçesiydi. Sonuç: İnternet ortamında ulaşılan sağlık bigilerinin yanlış ve eksik olması, sağlık profesyoneli olmayanlar tarafından yanlış yorumlanması kişilerin ve halkın sağlığını tehlikeye sokabilir. İnsanlar ulaştıkları içeriğin doğruluğunu, güvenilirliğini, güncelliğini araştırmaları konusunda bilinçlendirilmelidir. Ancak insanların sağlık bilgisi için bir aile hekimine veya branş uzmanına başvurması en doğrusudur. Eğitim; doğru bilgilendirmenin sağlanması, biz sağlık profesyonellerinin çarpıtılmış ve yanlış sağlık bilgisiyle mücadelede en büyük yardımcısıdır. Bu nedenle sağlık bakanlığımızca tıbbi bilgi içeren internet sitelerine denetim getirmesi amacıyla kalite standardı geliştirilmesi ve uygulanması fayda sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı aşıları, aşı karşıtlığı, internet güvenilirliği