Yağlı tufalın ekstraksiyon yöntemiyle geri kazanılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RECEP SARI
Danışman: Ayşe Nilgün Akın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Demir ve çelik üretimi birçok farklı proseslerden oluşmaktadır. Üretim prosesleri gereği farklı atıklar meydana gelmektedir. Bu atıklardan biri de tufaldır. Tufal üretimin birçok adımında oluşabilmekte ve toplam %70 -76 Fe içermektedir. Tufal, yağ ile bulanması sonucunda gerek dünyada gerekse ülkemizde "Yağlı Tufal" adıyla tehlikeli atık olarak sınıflandırılmaktadır. Bu çalışmada yağlı tufalın bileşenleri olan yağ ve tufalı ayrıştırmak suretiyle, ekonomiye geri kazandırılmasını sağlayacak yöntem ve uygun kimyasalın belirlenmesi için yapılmıştır. Bu kapsamda ayrıştırma metodu olarak Katı – Sıvı Ekstraksiyon yöntemi seçilmiştir. Ayrıştırma çalışmaları için sekiz farklı organik kimyasal (Aseton, Metanol, Ksilen, Propanol, Hekzan, Petrol Eteri, Etanol, Toluen) belirlenmiştir. Ön çalışma olarak yağlı tufalın içerdiği toplam yağ yüzdesini LECO cihazı ile %C değeri olarak, tufalın partikül boyutu ve XRF ile kimyasal kompozisyon analizi yapılmıştır. Yağlı tufalın %C değeri ortalama %15,2 olarak ölçülmüştür. Partikül boyut dağılımında tufalın %80 oranında 130 mikron altında olduğu ve kimyasal kompozisyonu ise %70,43 toplam demir içerdiği görülmüştür. Deney kısmında ise 30gr'lık toplam 30 adet numune hazırlanmıştır. Ekstraksiyon 1-3-5 sifonlama yapılarak tamamlanmıştır. 8 adet kimyasal içinde Hekzan, %C değerini %2,56 ile en çok yağı (karbon yüzdesi) uzaklaştırdığı görülmüştür. Tüm kimyasallar ile işlem görmüş numuneler optik mikroskopta 500x ve 1000x büyütülerek yağ giderim işlemleri görsel olarak incelenmiştir. Hekzan kimyasalının maksimum yağ giderim miktarının optimum sifonlama sayısı belirlemek için 7,9 ve 11 kere sifonlama yapılmış ve 7 sifonlama ile optimum değer yakalandığı görülmüştür. Ayrıca Hekzan kimyasalı ile işlem görmüş (5 sifonlama) numune ile ham yağlı tufalın XRD grafisi üzerinden kimyasalın etkisi incelenmiş ve 1-3-5 sifonlama yapılan numunenin SEM analiz sonuçları yorumlanmıştır.