Doğu Bursa Ovası hidrojeoloji modellemesi ve sorunları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTAN MERT
Danışman: Özkan Coruk
Özet:DOĞU BURSA OVASI HİDROJEOLOJİ MODELLEMESİ ve SORUNLARI Ertan MERT Anahtar Kelimeler: Bursa Ovası, Hidrojeoloji, Yeraltısuyu Kalitesi, Akifer Özellikleri, CBS ÖZET: Bursa Ovası kuzeyde Katırlı, güneyde Uludağ yükselimleri ile çevrelenmiş doğu-batı uzanımlı graben oluşumlu bir havzadır. Havzayı oluşturan alüvyondaki akiferlerden üretilen yeraltısuyundan ovada içme, sulama ve endüstride kullanma suyu olarak yararlanılmaktadır. Bu çalışmada, ovanın hidrojeolojisi matematiksel modelle üç boyutta incelenmiş, yeraltısuyunun sürdürülebilir bir kaynak olması için karşı karşıya olduğu sorunlar belirlenmiştir. Uydu görüntüleri, sayısal ve baskı topografik haritalara göre ovanın beslenme alanı yaklaşık 564 km2 olarak ölçülmüştür. Beslenme alanının kuzeyinde genelde geçirimsiz birimlerden oluşan jeolojik istif, güneyde Uludağ yükselimini oluşturan geçirimsiz metamorfitler ile bunların içinde yeralan karstik karbonatlı kayalardan oluşur. Bu jeolojik birimler ovadaki yeraltısuyunun yüzey ve/veya yeraltından beslenmesini önemli ölçüde kontrol etmektedir. Bölgede, son 34 yıla ait meteorolojik su bilançosuna göre ortalama yağış yüksekliği 700 mm dir. Alüvyal akiferlerin yüzeylendiği ovada toplam 110 adet derin su kuyusu değerlendirmeye alınmış, bunların 46'smda aylık periyotlarla yeraltısuyu seviyesi ölçülmüş, 22 adet kuyudan alınan numunelerde suların fiziksel ve kimyasal özellikleri araştırılmış, 76 kuyuda ise akifer karakteristiklerinin belirlenmesi için kuyu deneyleri yapılmıştır. Akiferlere ait permeabilite ve transmisibilite değerleri sırası ile 0.38- 129 m/gün ve 29.8-7190 m /gün arasındadır. Simülasyon yazılımlarından yararlanarak inceleme alanının üç boyutlu tematik görüntüleri üretilmiştir. Bu görüntülerden ovada bulunan akifer ortamların birbirleri ile bağlantılı oldukları saptanmıştır. Aylık yeraltısuyu seviye değişim değerlerine göre üç boyutlu görüntüler kullanılarak dinamik işletme rezervi hesaplanmıştır. Dinamik işletme rezervi maksimum ve minimum gözeneklilik değerlerine göre sırasıyla 396*106 m3/yıl ile 286*106m3/yıl olarak bulunmuştur Yeraltısuyunun fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre içme, sulama, kullanma ve kalite sınıflamaları yapılmış, kirlenme sorunları araştırılmıştır. Bu araştırma sonucunda sınırlı alanlarda da olsa bazı ağır metal oranlarının uluslararası ve ulusal standartlarda içme, sulama ve kullanma sulan için kabul edilen üst sınır değerlerine ulaştığı saptanmıştır.