Bithynia Bölgesi’nde Kybele Kültü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Günay Karahan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞE ÇALIK ROSS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bithynia Bölgesi, günümüzde Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Karadeniz Ereğli, Bilecik, Bursa, İznik, Ankara'nın en batısında kalan Nallıhan, İstanbul'un Anadolu Yakasını içine almaktadır ve bölge konum olarak Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlamaktadır. Bu yüzden stratejik açıdan önemli kentlere sahiptir. Bunların başında Nikomedia gelmektedir. Nikomedia tam geçiş bölgesinde olduğu için birçok dönemde büyük yatırımlar yapılmıştır. Bunun dışında güvenli korunaklı bir iç limana sahip olduğundan askeri donanma bugün olduğu gibi antik dönemde de buraya konuşlandırılmıştır. Bölgenin kurucu topluluğu, Thrakia üzerinden MÖ 2. bin yılda Ege Göçleri ile birlikte gelen Bithynlerdir. MÖ 10. yüzyılda Phrygialı topluluklar Anadolu'nun merkezine göç edip buraya yerleşmeleri sonucu Anadolu'nun demografik yapısı bir hâyli değişmiştir. Göç dalgasıyla gelen Phrygialı kabileler ilk olarak Anadolu'ya yerleşseler de; bazılarının Bithynia'da kaldıkları düşünülmektedir. Gelecek yüzyıllarda bu kabileler Bithynia bölgesine gelen Thrakialı kabilelere katılmışlardır. MÖ 8. yüzyılın sonunda başka bir Thrak kabilesi Orta Strymon (Vardar)'daki anayurtlarını terk edip Bosporus'u geçip Anadolu'ya gelmiştir. Bithynialıların önceleri Strymonialılar olarak adlandırıldıklarını bilmekteyiz. Bunun sebebi kabilenin Strymon Nehri etrafında yaşamış olmalarıdır. Thrakia kökenli bu kabile Phrygialıları Anadolu'nun merkezine doğru uzaklaştırmış ve bugün Bithynia olarak adlandırılan bölgeye yerleşmişlerdir. Bu topluluklar konum olarak birbirlerine yakın bölgelerde olması ya da göç ile birbirlerine karışmaları dolayısıyla inanç, sanat, ticaret gibi ana konularda birbirlerini etkilemişlerdir. Thrak ve Anadolu kültür sentezi sonucu Ana Tanrıça kültü hem Anadolu'nun Kubaba'sından hem de Phryglerin Matarı'ndan oluşmaktadır. Bithynia Bölgesi'nde yaşayan topluluklarda bu sentezden nasibini almışlardır. Bithynia Bölgesi'nde MÖ 10. yüzyılda başlayan "Ana Tanrıça Kybele" serüveni Roma İmparatorluk Çağı'na kadar tüm toplumları peşinde sürüklemiştir. Bunun sonucunda Kybele kültü insan elinden çıkmış her türlü esere yansımıştır. Bithynia Bölgesi'nde ortaya çıkarılmış eserler bu tez çalışmasının ana konusunu oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Bithynia, Kybele, Ana Tanrıça, Kült, Magna Mater