Yeni medyada cinsel kimlik temelli nefret söylemi (Ebrar Karakurt örneği)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KADIN ÇALIŞMALARI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ECE DİL

Danışman: FATMA BELGİN ÖZAYDINLI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, spor dünyasında toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin, LGBT kimliğe sahip kadın sporculara karşı geliştirilen nefret söylemleriyle birlikte, cinsel kimlik temelli nefret söyleminin yeni medya ortamlarında nasıl yeniden üretilip geniş kitlelere aktarıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın örneklemini 2023 yılı Haziran-Eylül ayları arasında X platformunda paylaşılan Ebrar Karakurt'a yönelik iletiler oluşturmaktadır. Bu dönemin seçilme nedeni milli takımın uluslarası alanda iki altın madalya kazanması ve bu dönem aralığında Karakurt'un 12 kez en sık konuşulanlar (trend topic) listesine girmiş olmasıdır. Nitel araştırma yöntemi benimsenen araştırmada veri toplama aracı olarak X'den seçilen 100 adet tweet kullanılmıştır. Tweetler kategorisel içerik analizine tabi tutulmuş, sonrasında seçilen iletilerden on tanesi, Van Dijk'in Eleştirel Söylem Analizi modeli temel alınarak; Bayraktutan, Binark, Telli, Çomu, Doğu ve İslamoğlu tarafından X platformundaki paylaşımları analiz etmek üzere geliştirilmiş söylem çözümleme şeması doğrultusunda incelenmiştir. Veri analizinde nefret söylemi içeren ifadeler (1) Abartma, Yükleme ve Çarpıtma, (2) Küfür, Hakaret ve Aşağılama, (3) Doğal Kimlik Öğesinin Nefret Unsuruna Dönüştürülmesi ve (4) Düşmanlık ve Savaş Söylemi olmak üzere dört ana tema altında kodlanmıştır. Elde edilen bulgular, cinsel kimliğe yönelik nefret söylemlerinin özellikle küfür/hakaret/aşağılama kategorisinde yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Ayrıca, yeni medyanın anonimlik, etkileşimsellik ve yayılım kapasitesi gibi yapısal özelliklerinin, nefret söylemlerinin dolaşımını kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda bireylerin dijital platformlardaki söylemleri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirme becerilerinin geliştirilmesi için toplumsal düzeyde medya okuryazarlığının artırılması önerilmektedir. Bununla birlikte, sosyal medya platformlarının cinsel kimlik temelli nefret söylemiyle mücadeleye yönelik daha etkili ve kapsayıcı denetim mekanizmaları geliştirmesi, bu tür söylemlerin önüne geçilmesinde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.