Dijital Anlatılarda Toplumsal Cinsiyet ve İdeoloji: Kadın Yazarların Wattpad Romanları (2014-2023)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ BÜLENT BEKKİ
Danışman: Tuba Kancı Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin görünmez sınırları, dijital çağın popüler edebiyat mecralarında farklı biçimlerde yeniden üretilmektedir. Bu sınırların nasıl inşa edildiği ve hangi ideolojik örüntülerle sürdürüldüğü, kadınların dijital anlatılarda ürettiği metinler üzerinden analiz edilebilir. Bu tezde, Türk kadın yazarların önce Wattpad'de yayımladığı sonra yayın evlerince basılan romanlarındaki kadınlık ve erkeklik kurgularındaki modern, muhafazakâr ve milliyetçi temsiller toplumsal cinsiyet rejimi bağlamında, toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle incelenmektedir. Wattpad bu tezde, kadınların kişisel yayıncılık yoluyla geleneksel engelleri aştığı ve aynı zamanda siyasal-kültürel normların yeniden üretildiği bir anlatı alanı olarak ele alınmıştır. Araştırmada rastgele seçilen dokuz roman MAXQDA yazılımıyla kodlanarak içerik analiziyle incelenmiştir. Siyaset bilimi ile edebiyatı toplumsal cinsiyet kuramlarıyla birleştiren çalışmada; Connell'in hegemonik erkeklik modeli, Butler'ın performatiflik kuramı, Foucault'nun iktidar-söylem analizi ve Crenshaw'un kesişimsellik yaklaşımı temel kuramsal dayanaklarıyla oluşturulan çerçevede; modernleşme, muhafazakârlık ve milliyetçilik ideolojilerinin edebi temsillerle nasıl iç içe geçtiği sorgulanmıştır. Wattpad, kadın anlatıcıların görünürlüğünü artırsa da kültürel beklentiler çoğu anlatıyı, heteronormatif kodlarla ve toplumsal cinsiyet rolleriyle yeniden üretilmeye itmektedir. Araştırma bulguları, muhafazakâr ve milliyetçi söylemlerin romanlarda baskın olduğunu; kadınların evlilik, sadakat ve fedakârlıkla; erkeklerin ise güç, sahiplenme ve denetimle temsil edildiğini göstermektedir. Modernleşme, kadın karakterlerin bireyselleşme arzusuna alan açsa da bu istekleri çoğunlukla romantik ilişkilerle sınırlanmaktadır. İncelenen romanlar, görünürde kadınlara özgürleşme vaat edip derinde hegemonik anlatıları yeniden ürettiği için kadın temsilini dönüştürme potansiyeli de taşımaz. Wattpad'in yarattığı ekonominin de platformda yazılan romanlar üzerinde etkisi bulunur. Bunda romanların hem ikincil sözlü kültür (elektronik kültür) ortamında üretilmeleri hem de popüler kültür etkisindeki talepler doğrultusunda kurgulanmaları önemli rol oynar. Tezimiz, dijital edebiyatı siyaset bilimi perspektifiyle ele alırken edebiyat, toplumsal cinsiyet ve ideoloji ilişkisini disiplinlerarası inceleyerek hem akademik literatüre katkı sunmakta hem de toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesinin kültürel boyutuna dair çıkarımlarda bulunmaktadır.