Resimli Mektep Alemi Dergisi (İnceleme-Tahlilî Fihrist-Aktarım

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Kocaeli Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yeliz Başçı

Danışman: Cem Yılmaz Budan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

II. Meşrutiyet döneminde yayımlanan çocuk ve gençlik dergilerinden olan Resimli Mektep Âlemi, 23 Temmuz 1913 - 23 Nisan 1914 tarihleri arasında ondört sayı yayımlanmıştır. İmtiyaz sahibinin Kâinat Kitabhanesi sahibi Ohannes, sorumlu müdürünün Mustafa Figanî olduğu ve yazar kadrosunun büyük çoğunluğunu eğitimcilerin oluşturduğu derginin yayın amacı; çocukları ve gençleri okuyup çalışmaya alıştırmak, onların vatanî ve millî sevgilerini artırmak ve bu suretle ülkeye faydalı bireyler olarak yetişmelerine katkı sağlamaktır. Her sayısında yer verilen resimlerle görsel açıdan olduğu kadar; makale, deneme, eleştiri, öykü, fabl, sohbet, anı, gezi vd. türlerdeki yazılarıyla içerik bakımından da hayli zengin olan dergide çocukları eğlendirecek, onların bilgi birikimlerini artıracak, onlara millî ve ahlâkî değerler kazandıracak yazılara yer verilmiştir. Ebeveyn ve öğretmenler için de yazıların kaleme alındığı dergide; çocuk terbiyesinde yapılması gereken değişiklikler, mevcut eğitim sistemindeki eksiklikler, Avrupa'daki eğitim sistemi gibi konulara değinilmiştir. Giriş'te, dünyada ve Türkiye'de çocuğa bakış açısının değişim sebepleri ile çocuk edebiyatının dünyada ve Türkiye'deki gelişim seyri ana hatlarıyla verilmiştir. Birinci bölümde, dünyada ve Türkiye'deki çocuk süreli yayınlarının doğuşu ve gelişimi aktarılmıştır. İkinci bölümde, çalışmaya esas olan Resimli Mektep Âlemi dergisinin şekil özellikleri, hedef kitlesi, yayın amacı ve politikası, yazar kadrosu ve içerik özellikleri -dergide yer alan metinlerin türlerine göre; makale, deneme, eleştiri, öykü, fabl, tiyatro, sohbet vb. tasnif edilerek- incelenmiştir. Üçüncü bölümde, dergide yer alan metinlerin kronolojik ve yazar adına göre dizinlerine yer verilmiştir. Sonuç'ta, derginin şekil ve içerik açısından incelenmesinin ardından elde edilen veriler genel bir değerlendirmeye tâbi tutularak derginin ülkemizdeki çocuk ve gençlik süreli yayınları arasındaki yeri ortaya konmuştur. Ekler bölümünde ise, derginin Lâtin harflerine aktarılmış metni ile dergi sayfalarından örnekler verilmiştir.